Özlərini bank əməkdaşı kimi təqdim edərək vətəndaşlara zəng edən dələduzların istifadə etdiyi üsullar getdikcə mürəkkəbləşir. Telefon ekranında bankın adı və həqiqi nömrəsi görünsə belə, bu, zəngin həmin maliyyə qurumundan gəldiyi demək deyil.

Diqqət yetirilməli təhlükəsizlik qaydaları açıqlanıb.

Bankın nömrəsini də saxtalaşdıra bilirlər

Dələduzluq sxemi adətən bank adından edilən adi telefon zəngi ilə başlayır. Bankın nömrəsi telefonun yaddaşında olsa belə, cinayətkarlar müasir texnologiyaların köməyi ilə ekranda həmin nömrənin və bankın adının görünməsini təmin edə bilirlər. Bu üsul “spufinq” adlanır.

Zəng edən şəxs müştərinin adını, hesab nömrəsini, hətta bəzi banklarda təhlükəsizlik sualının cavabı kimi istifadə olunan anasının qızlıq soyadını da bilə bilər. Daha sonra hesabdakı vəsaitin təhlükədə olduğunu söyləyərək dərhal tədbir görməyi tələb edir.

Nəşrin məlumatına görə, dələduzların əsas vasitəsi insanda tələskənlik və təcili hərəkət etmək məcburiyyəti hissi yaratmaqdır. Belə vəziyyətdə insan baş verənləri məntiqlə qiymətləndirməkdə çətinlik çəkə və düşünmədən qərar verə bilər.

Zəngi dayandırıb bankla özünüz əlaqə saxlayın

Mütəxəssislər gözlənilməz zənglərə, hətta bankdan və ya tanış xidmətdən gəldiyi təsəvvürü yaransa belə, ehtiyatla yanaşmağı tövsiyə edirlər. Ekranda görünən nömrə zəng edənin kimliyini təsdiqləmir.

Şübhəli zəngə cavab vermisinizsə və ya SMS, yaxud elektron poçtla belə bir bildiriş almısınızsa, bankla özünüz əlaqə saxlayın. Bunun üçün şübhəli mesajda göstərilən nömrədən istifadə etməyin.

Bankın əlaqə nömrəsini kartın arxa tərəfindən və ya maliyyə qurumunun rəsmi saytından götürün. Beləliklə, hesabınızla bağlı vəziyyəti bankın həqiqi nümayəndəsindən öyrənə bilərsiniz.

Telefona gələn təhlükəsizlik kodunu deməyin

Bank adından zəng edən tanımadığınız şəxslə danışarkən heç bir məxfi məlumat paylaşmayın. Xüsusilə bank hesabına və ya şəxsi kabinetə giriş zamanı telefonunuza göndərilən təsdiqləmə kodlarını qarşı tərəfə bildirməyin.

Dələduz belə bir kodu əldə etdikdə ondan hesabınıza daxil olmaq üçün istifadə edə bilər.

Yaxınınızın səsi ilə də zəng edə bilərlər

Nəşr süni intellekt texnologiyalarının inkişafı ilə bağlı başqa bir təhlükəyə də diqqət çəkib. Dələduzlar artıq insanların səsini təqlid edərək onların yaxınlarından pul istəyə bilirlər.

Buna görə mütəxəssislər ailə üzvləri ilə əvvəlcədən gizli bir şifrə ifadəsi müəyyənləşdirməyi məsləhət görürlər. Şübhəli zəng zamanı özünü yaxınınız kimi təqdim edən şəxs böyük məbləğdə pul köçürməyinizi istəsə, həmin ifadəni soruşmaq onun kimliyini yoxlamağa kömək edə bilər.

Evin təhlükəsizliyi üçün də sadə qaydalar vacibdir

Mütəxəssislər mənzili oğurluqdan qorumaq üçün sosial şəbəkələrdə olduğunuz yeri paylaşmamağı, qapı və pəncərələri bağlamağı, siqnalizasiya sistemini aktivləşdirməyi tövsiyə edirlər.

Evə qayıdarkən daim eyni marşrutdan istifadə etməmək, poçt qutusunda məktubların yığılmasına imkan verməmək və açarları asanlıqla tapılan yerlərdə gizlətməmək də məsləhət görülür. Avtomatik yanan işıqlar isə evdə kimsənin olduğu təəssüratını yarada bilər.