İnsanın yaşı təqvimdə yazılan rəqəmdən çox, arxada qoyduğu yolun uzunluğudur. Elə adam var, əlli yaşına çatır, amma sanki ömrünün yarısını yox, bir ömrün özünü yaşayıb. Eləsi də var ki, illər keçir, saçına dən düşür, amma içindəki uşaq hələ də kənd yolunun tozunu ayaqqabısından silmir. Uzun illərin yaxın dostu, qələmdaşımız Seymur Əhməd də belə adamlardandır.
Ağsunun Bico kəndinin özünəməxsus havası var. Bu havada torpağın qoxusu da var, adamların səmimiyyəti də, kənd yaddaşının qəribə bir inadkarlığı da. Bico elə kəndlərdəndir ki, orada insanı təkcə adı ilə yox, nəslinin, ailəsinin, xasiyyətinin, hətta danışıq tərzinin bir parçası kimi tanıyırlar. Seymur Əhmədin də adı bu kəndin yaddaşında özünəməxsus yer tutur.
50 il...
Bu rəqəmi yazmaq asandır, yaşamaq çətindir. 50 il insanın qarşısına bir güzgü qoyur. O güzgüdə uşaqlıq görünür, gənclik görünür, ata-ana xatirələri görünür, dostlar görünür, gedənlər görünür, qalanlar görünür. İnsan dönüb geriyə baxanda anlayır ki, ömür düz yol deyilmiş. Burada eniş də var, yoxuş da, ayrılıq da, görüş də, sevinc də, nisgil də...
Seymurun əlli yaşı da belə bir yolun dayanacağıdır. Amma dayanacaq deyəndə yolun bitdiyini düşünmək olmaz. Əksinə, bəzi yaşlar insanın yolunun ikinci nəfəs aldığı yerdir.
Bico kəndində böyüyən adamın yaddaşında kənd həmişə bir az başqa cür qalır. Uşaqlıq illərinin küçələri illər keçdikcə daralır, amma xatirələr böyüyür. Bir vaxtlar adi görünən həyət qapısı sonralar böyük xatirəyə çevrilir. Bir ağacın kölgəsi adamın yaddaşında bütöv ömrə çevrilir. Uşaqlıqda eşidilən bir səs illər sonra qəfil qulağa gəlir və insan anlayır ki, bəzi səslər heç vaxt qocalmır.
Seymur Əhmədin 50 illik ömrünün içində də belə səslər, belə izlər, belə xatirələr var. Onun həyatını yalnız illərlə ölçmək düzgün olmaz. Əsas məsələ bu illərin necə yaşanmasıdır. Çünki insanı yaşadığı illərdən çox, o illərə münasibəti tanıdır.
Bir ömrün iki üzü — Biconun Seymuru
Bir tərəfdə qələm, o biri tərəfdə torpaq...
Əslində bunlar bir-birinə zidd deyil. Əksinə, ikisinin də mayasında zəhmət var. Jurnalist sözü torpağa səpir, kənd adamı toxumu torpağa. Birindən fikir cücərir, o birindən məhsul. Bəlkə də Seymurun həyatının maraqlı tərəflərindən biri məhz bu iki dünyanın arasında körpü salmasıdır.
Ali təhsil alan Seymur Əhməd peşəkar yolunu jurnalistika ilə bağlayıb. Müxtəlif illərdə Süleyman Osmanoğlunun baş redaktoru olduğu “Proqnoz” qəzetində çalışıb. Qəzet mühiti onun üçün təkcə iş yeri olmayıb. Mətbuatın o qəribə dünyası insanı həm hadisələrin içinə salır, həm də insanları yaxından tanımağa məcbur edir. Jurnalist üçün hər gün yeni bir mövzudur, hər insan bir hekayədir, hər hadisənin görünən tərəfi ilə yanaşı, görünməyən tərəfi də var.
Seymur həm də şairdir. Bu iki peşənin - jurnalistliyin və şairliyin - onun xarakterində necə birləşdiyini təsəvvür etmək çətin deyil. Jurnalist hadisəni görür, şair isə onun içindəki duyğunu axtarır. Jurnalist sual verir, şair bəzən cavab axtarmadan insanın ürəyindəki sükutu dinləyir. Biri faktın, o biri hissin ardınca gedir. Seymurun yaradıcılıq dünyasında bu iki baxışın biri-birini tamamlaması onun söz adamı kimi portretinin əsas cizgilərindən biridir.
Bu gün onun rəhbərlik etdiyi “becan.az” saytı da sözlə, informasiya ilə, gündəmin hadisələri ilə bağlı fəaliyyətinin davamıdır. Deməli, illər keçsə də, Seymurun qələmlə münasibəti bitməyib. Sadəcə qəzet səhifəsindən elektron məkana keçib.
Amma həyatın bir başqa səhifəsi də var.
50 yaş həm də insanın özünə verdiyi sualların yaşına çevrilir: Nə etdim? Kimə dayaq oldum? Kim mənim yanımda dayandı? Kimləri itirdim? Kimlərin yaddaşında yaxşı bir insan kimi qaldım?
Bu sualların cavabı hər adamda ayrı olur. Seymurun haqqında danışanların sözlərində isə bir cəhət diqqəti çəkir: insanı tanıdan ən böyük ölçü onun insanlarla münasibətidir. Çünki həyatda vəzifələr, titullar, imkanlar dəyişir. Amma insanın adı insanların yaddaşında necə qalırsa, əslində onun həqiqi portreti də elə odur.
Seymur Əhmədin yubileyi münasibətilə haqqında söz açmaq da bir insanın 50 ilinə, sadəcə, təbrik göndərmək deyil, həm də Bico kəndinin bir övladının həyat yoluna nəzər salmaqdır. Kənd adamının bir üstünlüyü var: onun kökü görünür. Haradan gəldiyi, kimlərin içindən çıxdığı, hansı torpağın havasını udduğu bəllidir. Bu kök insanı həm saxlayır, həm də məsuliyyətli edir. Çünki kənddə insan yalnız özü üçün yaşamır. Onun davranışında ailəsinin, nəslinin, kəndinin adı da görünür.
Sözün və torpağın adamı — Seymur Əhməd
50 yaş...
Bu yaşda insan artıq ömrün ilk yarısına sadəcə nostalji ilə yox, müəyyən bir həyat təcrübəsi ilə baxır. Nələrinsə ardınca getdiyinə, nələrisə geridə qoyduğuna, kimlərisə itirdiyinə, kimlərisə qazandığına daha soyuqqanlı qiymət verir. Və yavaş-yavaş anlayır ki, həyatın ən böyük sərvəti nə qəzet səhifələrindəki ad, nə yazılan yazıların sayı, nə də görülən işlərin siyahısıdır. Ən böyük sərvət insanın özündən sonra qoyduğu yaxşı təəssüratdır.
Seymur Əhmədin həyatında söz də var, torpaq da. Qəzet də var, kənd də. Şeir də var, gündəlik zəhmət də. Şəhərin informasiya səs-küyü də var, Biconun sakitliyi də. Bəlkə də onun həyatının əsas mənası elə bu iki dünyanın arasında dayanmasındadır.
Bir vaxtlar Biconun küçələrindən çıxıb jurnalistika yoluna qədəm qoyan, qəzet səhifələrində çalışan, şeir yazan, bu gün isə doğma kəndinin torpağında zəhmət çəkən Seymur Əhməd əlli yaşını qarşılayır. Yubiley yaşının ən gözəl tərəfi isə insanın keçmişə baxıb “nə qədər yol gəlmişəm” deməsi yox, qarşıdakı yola baxıb “hələ nə qədər yol var” söyləyə bilməsidir.
Seymur üçün də yol bitməyib.
Bico yenə yerindədir. Torpaq yenə nəfəs alır. Dostlar yenə bir süfrənin başında köhnə günləri xatırlaya bilərlər. Qələm isə hələ əlindədir. Deməli, hekayənin son nöqtəsini qoymağa hələ çox tezdir...
Seymur Əhmədin 50 illik yubileyi də elə buna görə yalnız bir ad günü deyil. Bu yubiley bir ömrün hesabat məqamıdır. Həm də geriyə baxıb kövrəlməkdən çox, irəli baxıb yeni yollar haqqında düşünmək üçün bir fürsətdir.
Seymur Əhməd həm də şairdir. Jurnalistliklə şairliyin bir adamın taleyində yanaşı getməsi təsadüfi deyil. Jurnalist həyatın faktlarını görürsə, şair onun mənasını axtarır. Biri hadisəni yazıya çevirir, o biri hissi misraya. Bəlkə də Seymurun söz adamı kimi fərqli cəhəti bu iki baxışın onun xarakterində birləşməsidir.
Bu gün onun rəhbərlik etdiyi “becan.az” saytı da həmin yolun davamıdır. Zaman dəyişib, informasiya məkanı dəyişib, qəzet səhifələrinin yerini elektron platformalar geniş ölçüdə tutub. Lakin dəyişməyən bir şey var: sözə münasibət.
Seymurun həyatının başqa bir tərəfi isə bu gün daha aydın görünür — torpaq.
Kənddə təsərrüfat işləri ilə məşğul olmaq, torpağın qayğısını çəkmək, onun zəhmətini bölüşmək jurnalistika ilə müqayisədə tamam başqa aləmdir. Amma əslində bu iki işin arasında görünməyən bir qohumluq var. Jurnalist söz toxumu səpir, kənd adamı torpağa toxum səpir. Hər ikisi zəhmət, səbir və nəticəni gözləmək tələb edir.
Seymurun bu gün kənddə təsərrüfatla məşğul olması həm də onun doğma torpağı ilə bağının nə qədər canlı olduğunu göstərir. Şəhərin səsindən, redaksiya həyatından, informasiya axınından keçib yenidən kəndin sakitliyinə qayıtmaq bəzən insanın özünü yenidən kəşf etməsidir.
Seymurun dost-doğma dayısı Oqtay Şamilin göz açdığı Biconun dostları çoxdur: Xeyrulla, Daşdəmir, Bəhruz, Dönməz, Fariz, Tacəddin, Üzeyir və adlarını unutduğum başqaları... Onların bir neçəsi Seymuru tanımazdan əvvəl “Arı” qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru mərhum Fəaliyyət Qurbanovun aramızda dostluq körpüsü yaratdığı Oqtay müəllimi tanıyıb, ona görə Biconu tanıyıb. Olduqca pak və saf ziyalı olan Oqtay müəllimdə Biconun məğrurluğu, əyilməzliyi, əzəmətliliyi dayanır.
Dostluq illərin sınağından keçəndə başqa məna qazanır. Gənclikdən qalan dostluqlar insanın həyat yaddaşının canlı səhifələridir. Birlikdə gülünən günlər, bölüşülən söhbətlər, kənd yollarında qalan izlər, illərin arxasından gələn xatirələr... Bunlar insanın ömrünü rəqəmlərdən daha dolğun göstərir.
Seymur Əhməd 50 yaşını məhz belə bir yaddaşın içində qarşılayır.
Əlli yaş insan həyatında adi rəqəm deyil. Bu yaşda insan geriyə baxanda artıq yalnız keçən illəri deyil, həmin illərin mənasını görür. Hansı yolun doğru, hansı görüşün dəyərli, hansı dostluğun həqiqi olduğunu zaman özü seçib ayırır.
Seymurun əlli illik ömrünün mənzərəsində isə bir-birindən ayrı görünən, əslində bir-birini tamamlayan iki böyük xətt var:



Bir vaxtlar Biconun küçələrindən həyata boylanan Seymur bu gün yenə doğma kəndindədir. Amma artıq o, kəndə uşaqlıq illərinin gözü ilə baxmır. Jurnalist kimi həyatın çox üzünü görüb, şair kimi insan duyğularının dərinliyinə enib, qəzetçi kimi sözün məsuliyyətini anlayıb. İndi isə torpağın dilini dinləyir.
Bəlkə də ömrün müdrikliyi elə budur: insan dünyanı tanıdıqca öz doğulduğu yerin qiymətini daha yaxşı anlayır. Bico Seymur üçün başlanğıcdır. Jurnalistika onun yoludur. Şeir onun iç dünyasının səsidir. Dostları onun yaddaşıdır. Torpaq isə bu yolun dəyişməyən ünvanıdır.
Bu gün 50 illik yubileyini qeyd edən Seymur Əhməd haqqında ən doğru sözü bəlkə də elə onun doğulduğu torpaq deyə bilər. Çünki torpaq öz adamını tanıyır. İnsan da öz torpağını. Arzumuz budur ki, Seymurun qarşıdakı illəri Bico torpağı kimi bərəkətli, dost söhbətləri kimi isti, qələmə aldığı sözlər kimi mənalı olsun, ömrünün bundan sonrakı səhifələri də yazılmaqda davam etsin. 50 yaş ömrün sonuna qoyulan nöqtə deyil. Bu, insanın keçdiyi yola daha uzaqdan baxa bildiyi yeni bir başlanğıcdır.
Seymur Əhməd, 50 illik yubileyin mübarək olsun!
50 yaş insanın cavanlığını əlindən almır. Əksinə, cavanlığın səs-küyünü götürüb yerinə həyatın sakitliyini qoyur. İnsan daha az danışıb daha çox düşünür. Dostluğun sayını yox, çəkisini ölçür. Sözün çoxluğuna yox, dəyərinə fikir verir. Kiminsə yanında olmağın, kiminsə dərdinə şərik çıxmağın, bir xoş söz deməyin bəzən böyük işlərdən daha qiymətli olduğunu anlayır.
Seymurun yubileyində ən gözəl arzu da elə budur: bundan sonrakı illəri əvvəlkilərdən daha mənalı olsun. Çünki insanın yaşı artdıqca qarşısındakı yol qısalmır, yolun mənası dəyişir. Bico kəndinin torpağından başlayan bu 50 illik yol hələ davam edir. Qarşıda yeni illər, yeni görüşlər, yeni sevinclər var. Ömür ağacının bu budağında hələ çox yarpaq açılmalıdır.
Seymur Əhmədin 50 illiyi mübarək olsun! Qoy 50 ilin gətirdiyi müdriklik bundan sonrakı illərə işıq olsun, doğulduğu Bico kəndinin adı onun yaddaşında həmişə isti bir ocaq kimi qalsın, həyatının ən gözəl çağları hələ qarşıda olsun! Çünki bəzi adamların yubileyi yaşın tamamlanması deyil, ömrün yeni fəslinin başlanğıcıdır.
Daşdəmir ƏJDƏROĞLU