✍ Sevil Azadqızı
Azərbaycan dill və ədəbiyyatı müəllimi.
Filoloq. Ədəbi təhlil-tənqidçi.






Şeirin bədii təhlili:

Yadullah Mirzəyevin şəhid Ayaz Sultanoğlunun xatirəsinə həsr etdiyi bu şeir həm milli-mənəvi duyğuların, həm də qəhrəmanlıq ruhunun poetik ifadəsidir. Şeirdə vətən, şəhidlik, qəhrəmanlıq kimi müqəddəs anlayışlar böyük bir sevgi və hörmətlə təqdim olunur.

Şeirin ana xətti şəhidin igidliyi və onun Vətən uğrunda göstərdiyi fədakarlıqdır. Şair Ayazı təkcə bir insan, bir igid kimi deyil, həm də xalqın dayağı, Vətənin simvolu kimi təqdim edir. “Kimsə çatmaz zirvənə, yurda dayaq Ayazım!” misrası Ayazın şəhidlik zirvəsinə ucaldığını, onun artıq əlçatmaz, müqəddəs bir məqamda olduğunu göstərir.
Şeirdə qəhrəmanın soy köklərinə də toxunulur:
“Soyun Göytürkdən gəlir, qorxu olmaz canında”.
Bu fikir Ayazın qəhrəmanlığının təsadüfi olmadığını, tarixdən gələn genetik yaddaşın, milli ruhun davamı olduğunu vurğulayır. Beləliklə, şəhid obrazı həm tarixi köklərə bağlanır, həm də müasir mübarizənin simvoluna çevrilir.
Şair şəhidin son nəfəsinədək söylədiyi amalı – “Vətən candan şirindir” – misralarla əbədiləşdirir. Bu, sadəcə bir igidin sözü deyil, həm də bütün xalqın andı, yol göstəricisi kimi təqdim olunur. Şeirdə Ayazın düşmənə qarşı mübarizəsi, azadlıq uğrunda canından keçməsi tarixi yaddaşa yazılmış böyük qəhrəmanlıq kimi təsvir edilir: “Qaranlığa nur saçan oldun çıraq Ayazım!”
Şeirin poetik dili sadə, lakin təsirlidir. Burada qafiyələrin axıcılığı, rədiflərin təkrarı şəhidin adını və obrazını daha da ucaldır. Hər bəndin sonunda “Ayazım” müraciəti həm bir nisgil, həm də qürur dolu səs kimi oxucuya təsir edir.
Nəticə olaraq, “Ayazım” şeiri şəhidlik mövzusunu poetik bir dillə, milli kimlik və qəhrəmanlıq ruhu ilə yoğuraraq təqdim edir. Yadullah Mirzəyev burada Ayaz Sultanoğlunun timsalında bütün şəhidlərə abidə ucaldır. Bu əsər təkcə bir igidə deyil, həm də bütöv bir millətin şəhidlərinə ehtiramın təzahürüdür.

03.10.2025