Hidayət Elvüsalın obrazı Azərbaycan mətbuat tarixində təkcə itiqələmli bir jurnalist deyil, həm də xarakteri, duruşu və fiziki cizgiləri ilə bütöv bir dövrün portretidir. Onun zahiri görkəmindən tutmuş daxili dünyasına, redaksiya otaqlarındakı iş mühitinə qədər hər bir detal, xalqın dərdini öz canından keçirən fədakar bir ziyalının obrazını tamamlayırdı.
Usta felyetonçunun təsvirli portretini və iş dünyasını belə xarakterizə etmək olar: Nuraniyyət və Müdriklik.
Hidayət Elvüsalın gənclik illərindəki gur saçları və qətiyyətli baxışları, ömrünün müdrik çağlarında yerini alnındakı və göz ətrafındakı dərin qırışlara buraxmışdı. Bu qırışlar, sadəcə, yaşın deyil, ömrünü Kəlbəcər həsrəti ilə keçirən, millətin sosial ağrılarını hər gün vərəqlərə köçürən bir insanın çəkdiyi mənəvi yükün izləri idi.
Onun baxışlarında hər zaman gizli bir kədərlə bərabər, qarşısındakı haqsızlığı dərhal sezinləyən iti, analitik və istehzalı bir ifadə var idi. O, cəmiyyətə bir satirik cərrahın gözü ilə baxırdı.
Həmişə klassik və ciddi üsluba üstünlük verən müəllif, rəsmi tədbirlərdə və şəkillərində tünd rəngli pencəkləri, bəzən taxdığı fərqli qalstukları ilə seçilən bir Bakı ziyalısı görkəmində idi.
Onun yazı masası müasir rəqəmsal dünyadan daha çox, klassik mətbuatın ətrini daşıyırdı. Masasının üstü həmişə qəzet kəsikləri, əl yazmaları, müraciət məktubları və qeyd dəftərləri ilə dolu olardı. Hidayət Elvüsalı yaxından tanıyan həmkarları onu çox vaxt barmaqlarının arasında yanan siqaretlə xatırlayırlar. Ağ vərəqə dikilən gözlər və otağı bürüyən xəfif siqaret tüstüsü - onun ən kəskin satirik felyetonlarının, "Belə-belə işlər" rubrikasının doğulduğu həmin anların vizual təsviridir.
Zahirən Bakının intellektual mühitinə tam uyğunlaşsa da, onun daxilində və nitqində hər zaman doğma Kəlbəcərin dağ vüqarı, təbiətinin rəngləri və şirin xalq yumoru hiss olunurdu. Bu dağlı səmimiyyəti onun yazılarına elə bir bədiilik qatırdı ki, oxucu ən sərt tənqidi oxuyarkən belə müəllifin dilinin şirinliyinə və səmimiyyətinə heyran olurdu.
Hidayət Elvüsal Azərbaycan mətbuatının yaddaşında masası arxasında əyilmədən yazan, əlində qələm və siqaret, gözlərində həm kədər, həm də istehza olan müdrik və sarsılmaz bir Söz Adamı kimi qaldı.
Onu yəqin ki, çağdaş gənclik yaxşı tanımır. Elə isə bugünkü gəncliyə böyük həvəslə təqdim etməyi özümüzə borc bildik.


Tanınmış azərbaycanlı jurnalist, satirik publisist, yazıçı Hidayət Elvüsal Azərbaycan mətbuatında özünəməxsus satirik üslubu və kəskin felyetonları ilə bütöv bir məktəb yaradıb. Onun tərcümeyi-halı ilə yaxından tanış olaq: 25 iyun 1949-cu ildə Kəlbəcər rayonunda anadan olub. Görkəmli şair Sücaət Kəlbəcərlinin qardaşıdır. 1968-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Jurnalistika fakültəsinə daxil olub. 1973-cü ildə ali təhsilini uğurla başa vurub.
Jurnalistlik fəaliyyətinə hələ tələbəlik illərindən başlayıb və ömrünün sonunadək müxtəlif aparıcı mətbuat orqanlarında çalışıb.
Kəlbəcərdə nəşr olunan “Yenilik” rayon qəzetində və yerli radio verilişləri redaksiyasında fəaliyyət göstərib, eyni zamanda Azərbaycan Dövlət Radiosu ilə əməkdaşlıq edib. Sonrakı illərdə respublika səviyyəli “Azərbaycan gəncləri”, “Kommunist” (indiki Xalq qəzeti) və “Ədalət” qəzetlərində müxbir və redaktor kimi çalışıb.
Azərbaycan mətbuatında böyük iz qoyan “Səhər” qəzetinin yaradıcılarından biri və baş redaktorunun müavini olub. Bu qəzetdə rəhbərlik etdiyi “Belə-belə işlər” satirik rubrikası ona kütləvi xalq sevgisi qazandırıb.
O, həmçinin müstəqil olaraq “Belə-belə işlər” və “Kriminal” qəzetlərinin baş redaktoru vəzifəsində çalışıb.
Hidayət Elvüsal təkcə publisist kimi deyil, həm də bədii yaradıcılıqla məşğul olan çoxşaxəli sənətkar idi.
O, cəmiyyətdəki bürokratiyanı, rüşvətxorluğu, vəzifəpərəstliyi və ikiüzlülüyü pamflet və felyeton janrının ən sərt qanunları ilə qamçılayırdı.
Azərbaycan Mətbuat Şurası rəsmilərinin və həmkarlarının da qeyd etdiyi kimi, onun yazılarında Azərbaycan dilinin təmizliyi, ifadə zənginliyi və xalq yumorunun şirinliyi felyetonları kütləvi şəkildə oxunan və sevilən ədəbi mətnlərə çevirirdi.
Onun yaradıcılığı, sadəcə, gülüşdən ibarət deyildi. O, həm də millətin dərdini içindən keçirən böyük bir vətəndaş-yazıçı idi. Qarabağ müharibəsinin, doğulub boya-başa çatdığı Kəlbəcər torpağının işğalının gətirdiyi ağrılar onun bədii publisistikasına kədərli notlar qatmışdı.
“Xalq Qəzeti”nin arxivlərində də qeyd olunduğu kimi, Xocalı soyqırımının dəhşətlərini Bakı mühitinə və dünyaya ilk çatdıran qorxmaz imzalardan biri məhz "Azərbaycan qan içində boğulur" başlığı ilə çıxış edən Hidayət Elvüsal olub.
Onun “Bu bayram axşamı” kimi bədii-publisistik oçerkləri müharibə dövrünün ağır mənəvi ovqatını, qara örpəkli anaların kədərini poetik və səmimi bir dillə gələcək nəsillərin yaddaşına köçürüb.
Hidayət Elvüsal təkcə dövri mətbuatdakı kəskin yazıları ilə kifayətlənməyib, həm də bədii nəsrdə uğurlu nümunələr yaradıb.
Müəlifin müxtəlif illərdə qələmə aldığı hekayə və povestləri insan psixologiyasını, cəmiyyətin gizli qatlarını bədii şəkildə canlandırır. O, baş redaktoru olduğu "Kriminal" qəzetində də hadisələrin pərdəarxasını publisist məharəti ilə yanaşı, həm də dramaturq gözü ilə təhlil edirdi.
Dövri mətbuatda çoxsaylı oçerki, araşdırma reportajları, hekayə və povestləri işıq üzü görüb. İncə ruhlu poetik qabiliyyətə malik olan müəllif həm də bir çox mahnı mətnlərinin müəllifi və həvəskar bəstəkar kimi tanınıb. Həmkarlarının onun xatirəsinə həsr etdikləri "Söz adamı: Hidayət Elvüsal" adlı kitabı nəşr edilib. Bu kitab onun Azərbaycan ədəbiyyatı və mətbuatında buraxdığı silinməz izin ən gözəl sübutudur. Hidayət Elvüsal, sarsılmaz vətəndaş mövqeyi və qələminin itiliyi ilə milli publisistika tariximizdə hər zaman xüsusi bir məktəb olaraq qalacaqdır.
Milli mətbuatımızın cəfakeşlərindən, təəssübkeşlərindən biri olan və belə də yaddaşımızda qalmış Hidayət Elvüsal 8 sentyabr 2024-cü ildə Bakı şəhərində 75 yaşında dünyasını dəyişib. Yoxluğundan iki il keçir. Amma elə zənn edirik ki, o bizimlədir, ruhu və xatirələri daim qəlbimizdədir.

Sənubər Qasımova