Rauf İLYASOĞLU
Şair-publisist, Həkəri qəzetinin baş redaktoru



Məktəbli forması dedikdə vahid geyim, səliqə və təhsil mühitinə uyğunluq nəzərdə tutulur. Bəs niyə qızların yubkasının uzunluğu müzakirə olunduğu halda, baş örtüyü məsələsi bəzən daha ciddi problemə çevrilir? Geyim qaydaları müəyyən edilərkən ədalət, qanun və milli-mənəvi dəyərlər niyə eyni dərəcədə nəzərə alınmasın?
Tanıdığım bir müəllim 35 ildir pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur. İddialara görə, başı örtülü olduğuna görə məktəbə buraxılmır. Bu məlumatın konkret hüquqi əsasını araşdırmaq vacibdir. Ancaq sual yenə də açıq qalır: müəllimin biliyi, təcrübəsi və şagirdlərin tərbiyəsindəki əməyi niyə başındakı yaylıqla kölgədə qalmalıdır?

Əlbəttə, məktəblərdə geyim qaydaları ola bilər. Lakin həmin qaydalar aydın, hüquqi cəhətdən əsaslandırılmış və hamıya ədalətlə tətbiq edilən olmalıdır. Müəllimin peşəkarlığı geyiminə deyil, biliyinə, davranışına və tədrisin keyfiyyətinə görə qiymətləndirilməlidir.


Azərbaycan qadınının milli geyim mədəniyyətində kəlağayının və yaylığın xüsusi yeri var. Kəlağayı milli-mədəni irsimizin rəmzidir. Dini hicab isə inancın ifadəsi ola bilər. Bunlar eyni anlayış deyil və bir-biri ilə qarışdırılmamalıdır.
Mən də yalnız gözlərin göründüyü, üzü tam örtən geyim formasının məktəb mühitində tətbiqinə ehtiyatla yanaşılmasının tərəfdarıyam. Təhsil müəssisəsində ünsiyyət, şəxsin tanınması və təhlükəsizlik mühüm məsələlərdir. Ancaq adi baş örtüyünü üzü tam örtən geyimlə eyniləşdirmək də düzgün deyil.

Baş örtüyü taxan qadına da, başıaçıq qadına da hörmət edilməlidir. İnsanları yalnız geyimlərinə görə mühakimə etmək əvəzinə, onların biliyinə, əxlaqına və davranışına qiymət verməliyik.



Bəzi iş sahələrində, xüsusilə qida istehsalında və laboratoriyalarda saçların örtülməsi gigiyena baxımından əhəmiyyətlidir. Müəyyən istehsalat sahələrində isə saçların hərəkətli mexanizmlərə ilişməsinin qarşısını almaq üçün xüsusi qoruyucu vasitələrdən istifadə olunur. Bununla belə, hər baş örtüyü avtomatik olaraq gigiyena və təhlükəsizliyə zəmanət vermir; onun təmizliyi və şəraitə uyğunluğu da vacibdir.
Metroda uzun saçın başqa sərnişinin düyməsinə ilişməsi mümkündür. Lakin belə bir ehtimal bütün qızların saçlarını örtməli olduğu qənaətinə əsas vermir. İctimai nəqliyyatda təhlükəsizlik qarşılıqlı diqqət və məsuliyyət tələb edir. Konkret riskləri aradan qaldırmaq əvəzinə, qadınların geyimini günahlandırmaq obyektiv yanaşma deyil.


Milli-mənəvi dəyərlər yalnız geyimlə ölçülmür. Dilimizi, tariximizi, adət-ənənələrimizi qorumaq, böyüyə hörmət etmək, kiçiyə qayğı göstərmək və insan ləyaqətini uca tutmaq da bu dəyərlərin ayrılmaz hissəsidir.
Məktəblərdə vahid geyim qaydaları tətbiq oluna bilər, lakin bu qaydalar hüquqa, ədalətə və bərabər münasibətə əsaslanmalıdır. Baş örtüyü ilə bağlı qərarlar da emosiyalarla deyil, qanunvericilik və konkret təhsil tələbləri əsasında verilməlidir.
Otuz beş il ömrünü məktəbə, şagirdlərin gələcəyinə həsr edən müəllimin əməyini qiymətləndirərkən onun başındakı yaylıq deyil, biliyi və pedaqoji fəaliyyəti əsas götürülməlidir. Əgər ona qarşı məhdudiyyət tətbiq edilirsə, bunun hüquqi əsası cəmiyyətə aydın izah olunmalıdır.
Unutmayaq: milli dəyərləri qorumaq insanları geyiminə görə qarşı-qarşıya qoymaq deyil. Əsl məqsəd həm milli irsimizə sahib çıxmaq, həm də qanuna, ədalətə və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan cəmiyyət qurmaqdır.
Məktəbin nüfuzunu müəllimin başındakı yaylıq deyil, yetişdirdiyi savadlı, düşüncəli və vətənpərvər nəsil müəyyən edir.