İnsanın elə bir yaşı gəlir ki, daha dünyanın səs-küyünə yox, öz ürəyinin səsinə qulaq asmaq istəyir. Çünki dünya çox danışır, çox şey vəd edir, çox şey alır adamın əlindən. Ürək isə az danışır, amma düz danışır. Onun dili nə yalan tanıyır, nə də riyakarlıq. Ürəyin səsi bəzən bir ahın içində gizlənir, bəzən bir baxışda üzə çıxır, bəzən də heç kimin eşitmədiyi bir sükutun içində adamın ruhuna toxunur.
Mən həmişə düşünmüşəm ki, insanın ən böyük sirri onun ürəyində yaşayır. Üzümüz hamıya görünür, sözümüz hamıya çatır, amma ürəyimizin qapısını hər adama açmırıq. Orada elə xatirələr var ki, dilə gətirsən, gözlərin dolacaq. Elə insanlar var ki, adlarını çəkməsən də, ömürlərinin hər səhifəsində onların izi görünəcək. Bir də elə nisgillər var ki, illər keçir, fəsillər dəyişir, saçlara dən düşür, amma o nisgilin rəngi solmur. Sanki ürək onları öz yaddaşında qorumaq üçün dünyaya gəlib.



mənə hərdən uşaqlığımı xatırladır. O qayğısız günləri, evimizin doğma qoxusunu, anamın səsini, böyüklərin xeyir-duasını, axşam düşəndə qapıdan içəri dolan ailə istisini... O vaxtlar dünyanın bu qədər mürəkkəb olduğunu bilmirdik. Elə sanırdıq ki, sevdiklərimiz həmişə yanımızda olacaq, sabahlar həmişə bugünkü kimi açılacaq. Sonra həyat öz dərslərini verdi. Anladıq ki, insanın ən böyük var-dövləti cibindəki deyil, ürəyində daşıdığıdır. Bir doğma səs, bir səmimi salam, bir mehriban baxış bəzən dünyanın bütün sərvətlərindən qiymətli olur.

Həyat qəribə müəllimdir. Əvvəl adamı sevindirir, sonra düşündürür, axırda isə susmağı öyrədir. Amma bu susmaq məğlubiyyət deyil. İnsan bəzən ən böyük həqiqətlərini elə susanda anlayır. Kimin yanında ürəyinin rahatlıq tapdığını, kimin gedişindən sonra evin içində nəyinsə əskildiyini, hansı sözün illər boyu yadından çıxmadığını onda dərk edir. Vaxt keçdikcə başa düşürsən ki, hər yaxın gələn doğma deyil, hər uzaqlaşan yad deyil. Bəzən bir insan min adamın içində təkliyini artırır, başqa bir insan isə uzaqda olsa da, ruhuna yoldaşlıq edir.



mənə insan olmağın məsuliyyətini də xatırladır. Dünyada hər şeyin qiymətini pulla ölçmək olar, amma insanlığın qiyməti tərəzidə çəkilmir. Bir yetimin başını sığallamaq, bir qocanın halını soruşmaq, dərdli adamın sözünü yarıda kəsməmək, kimsəsizin qapısını döymək... Bunlar kiçik görünən, amma insanın iç dünyasını böyüdən əməllərdir. Yaxşılıq edəndə onu dünyanın yaddaşına yazdırmaq lazım deyil. Bəzən ən böyük yaxşılıq heç kimin bilmədiyi yaxşılıqdır. Çünki ürək özü şahiddir, vicdan özü hökmdar.



eşidiləndir. Nə yazıq ki, bəzən ürəyimizin səsini özümüz eşitmək istəmirik. Dünya bizi tələsdirir. Daha çox qazanmağa, daha yüksəyə qalxmağa, daha çox görünməyə çalışırıq. Bir də ayılırıq ki, ömrün günləri arxada qalıb, amma özümüzlə danışmağa vaxt tapmamışıq. Hamıya nəsə sübut etməyə çalışmışıq, bircə öz ürəyimizə rahatlıq verməyi unutmuşuq. Halbuki insanın ən böyük qələbəsi başqalarını məğlub etmək deyil, öz içindəki qaranlığı işığa çevirməkdir. Qəzəbin yerinə mərhəməti, kin-küdurətin yerinə anlayışı, ümidsizliyin yerinə inamı qoymaqdır.

Mənim də ürəyim bəzən yorulur. Dünyanın haqsızlıqlarından, insanların bir-birinə biganəliyindən, deyilən sözlə edilən əməlin arasındakı uçurumdan yorulur. Amma qəribədir, elə həmin ürək bir uşağın gülüşündən yenidən güc alır, bir dostun səmimi münasibətindən isinir, bir ananın duasından sabaha inanır. Deməli, dünyanın bütün sərtliyinə baxmayaraq, insanın içində sınmayan bir işıq var. Onu qorumaq lazımdır. Çünki o işıq sönəndə adam yalnız başqalarına deyil, özünə də yadlaşır.

İllər ötdükcə bir həqiqət mənə daha aydın görünür: insanın ömrü yaşadığı günlərin sayı ilə deyil, kimlərin qəlbində iz qoyması ilə ölçülür. Gedəcəyik. Hamımız gedəcəyik. Arxamızca nə qədər söz deyiləcəyini, adımızın neçə dəfə çəkiləcəyini bilmirik. Amma bir insanın yaddaşında yaxşılığımız, bir ailənin xatirəsində mehribanlığımız, bir dostun qəlbində sədaqətimiz qalarsa, deməli, ömrümüz bütövlükdə boşa getməyib. İnsan dünyadan köçəndə hər şeyini aparmır; bəzən bir xoş söz, bir xeyirxah əməl onun ən uzunömürlü yadigarı olur.



bu gün daha çox eşidiləndir. O mənə deyir ki, gecikmə, sevdiklərinə sevgini vaxtında söylə. Bağışlamağa gücün çatırsa, kin saxlama. Bir insanın dərdini yüngülləşdirə bilirsənsə, sabaha saxlama. Həyatın qiymətini anlamaq üçün mütləq nəyisə itirmək lazım deyil. Bəzən bir anlıq dayanmaq, dərindən nəfəs almaq və sahib olduqlarına minnətdarlıq etmək kifayətdir.



mənə bir şeyi də pıçıldayır: insan nə qədər yaşlanırsa-yaşlansın, içindəki uşağı öldürməməlidir. O uşaq möcüzələrə inanır, yaxşılığın gücünə güvənir, sabahın bu gündən gözəl olacağını düşünür. Bəlkə də insanı ayaqda saxlayan elə həmin inamdır. Hər qaranlığın bir səhəri, hər qışın bir baharı, hər ayrılığın içində bir xatirəsi, hər kədərin ardınca gələn bir təsəllisi var. Təki ürək daşlaşmasın, insanın insana inamı tükənməsin.
İndi bilirəm:



mənim özümlə söhbətimdir, vicdanımla görüşüm, keçmişimlə hesablaşmağım, gələcəyimə ünvanladığım ən səmimi sözlərimdir. O səs bəzən məni ağrıdır, bəzən güldürür, bəzən də heç bir sözlə ifadə edə bilmədiyim duyğuların qarşısında susur. Amma nə olursa-olsun, mən onu dinləməyə çalışıram. Çünki insanın öz ürəyinə yad düşməsindən böyük tənhalıq yoxdur.

Və nə qədər ki, ürəyimdə bir damla mərhəmət, bir ovuc ümid, bir parça sevgi yaşayır, mən bu dünyanın hələ də gözəlləşə biləcəyinə inanıram. Bəlkə də dünya bizim istədiyimiz qədər yaxşı deyil, amma biz ona bir az yaxşılıq əlavə edə bilərik. Bir könül alaraq, bir dərdi bölüşərək, bir insanın qəlbində işıq yandıraraq...

Axı ürəyin səsi elə bunun üçün döyünür: yaşadığını hiss etmək, sevdiyini qorumaq, insanlığını itirməmək üçün.



danışır, amma susmasın istəyirəm. Çünki o səs susarsa, sözlərim qala bilər, nəfəsim davam edə bilər, ömrüm zahirən uzana bilər, amma içimdə məni mən edən nə varsa, yavaş-yavaş səssizliyə qarışar. Mən isə bu dünyadan yalnız yaşamış bir adam kimi deyil, bir az da olsa, kiminsə həyatına istilik gətirmiş insan kimi köçmək istəyirəm. Bəlkə də insanın ən böyük arzusu elə budur: ömrü bitəndən sonra da ürəyinin səsi kiminsə yaddaşında yaşasın.

Daşdəmir ƏJDƏROĞLU