İş yoldaşım Hüsaməddin Sultanovun oğlu Niyaməddin Sultanzadə Vətən müharibəsi zamanı qismən səfərbərlik əsasında cəbhəyə getmişdi. Müharibənin son günləri idi. Qələbəyə az qalmışdı. Amma Hüsaməddin oğlundan xəbər ala bilmirdi.

Hər səhər növbəni Hüsaməddindən təhvil alanda onun gözlərindəki narahatlığı görürdüm. Nə deyə bilərdim? Mən də Əfqanıstan müharibəsində olmuş bir insan kimi cəbhə şəraitini, dağlarda telefon əlaqəsinin bəzən kəsilməsini bilirdim. Ona ürək-dirək verməyə çalışırdım:
— Bəlkə dağdadır, orada telefon tutmur... Elə hallar çox olur. Narahat olma, inşallah, yaxşı olar...
Bu sözləri demək olardı ki, hər birimiz Hüsaməddinə deyirdik, amma Hüsaməddinin çəkdiyi əzabın bir hissəsini biz də öz içimizdə yaşayırdıq. Çünki onun gözlərinə baxanda verdiyimiz təsəllinin özümüzə də təsəlli olmadığını hiss edirdik.
Hər dəfə ondan soruşanda:
— Nə xəbər?
Cavabı eyni olurdu:
— Heç... hələ...
Və həmin iki söz bizim də dilimizdə donub qalırdı.
Sonra bir gün eşitdik ki, Niyaməddin Sultanzadə şəhidlik zirvəsinə yüksəlib...
Bu xəbər hamı kimi mənə də çox ağır təsir etdi. Bəlkə də insanın başqasına təsəlli verərkən eşitməkdən ən çox qorxduğu xəbər elə budur. O gün hiss etdiklərimi illər keçsə də unutmaq mümkün deyil.
O ağrını elə o vaxt şeirə köçürdüm:





Niyaməddinin şəhidliyindən sonra Hüsaməddinin keçirdiyi ağrını sözlə ifadə etmək mümkün deyildi. O, oğlunu itirmişdi. Bir ata üçün bundan ağır nə ola bilər?Mən onun hər səhər növbə təhvil alanda yaşadığı o narahatlığı görmüşdüm. İndi isə həmin narahatlığın yerini daha ağır, daha dərin, ömürlük bir ağrı tutmuşdu.Qırx mərasimində Hüsaməddinin çəkdikləri görəndə bütün olanlar yenidən gözlərimin önündən keçdi. O gün içimdə toplanan duyğuları bu misralara çevirdim:





Amma şəhid itkisi yalnız atanın deyil, ananın da ürəyində ömürlük bir yara açır.
Niyaməddinin anası Mehriban Sultanovanın da çəkdiyi ağrıya şahid olduq. Ana üçün oğul itkisini hansı söz ifadə edə bilər? Bir ana oğlunu dünyaya gətirir, böyüdür, arzular qurur. Sonra həmin oğul Vətən yolunda şəhid olur.

Bir müddət əvvəl Mehriban xanımın ad günü ilə bağlı yaşadıqları Masallı rayonunu ictimaiyyət nümayəndələrinin paylaşdıqları təbrikləri gördüm. Həmin paylaşımlara baxarkən bir məqam xüsusilə diqqətimi çəkdi. Oğlunun nəşi gətiriləndə tabutun altına çiynin verdiyi an gözlərim önünə gəldi. Ciyərparasını son mənzilə çiynində yola salan, indi də şəhidlik ağrısını qəlbində daşıyan bir ananın ad günüdü...
Ana üçün ad günü artıq əvvəlki ad günü deyildi. Çünki onun həyatında bir tarix vardı ki, həmin gündən sonra bütün günlər oğlunun xatirəsi ilə ölçülürdü.
Bu duyğularla “Şəhid bala” şeirini yazdım:





Hüsaməddinlə bağlı yaddaşımda qalan başqa bir məqam da var.
Hərdən növbəni təhvil verəndə yenicə yazıb tamamladığım şeirlərdən ona oxuyardım. Beləcə, istər-istəməz onu mənim ilk oxucularımdan birinə çevirmişdim.
Bir dəfə yenə səhər saatlarında növbəni təhvil verərkən yenicə tamamladığım “Canım, gəl” şeirini ona oxudum. Sonra üzünə baxdım ki, görüm nə deyəcək.
Dedi:
— Birinci bəndi götürəcəyəm...
İlk anda fikrini tam anlamadım. Sonra başa düşdüm ki, oğlunun həsrətini, atasının dilinə gətirə bilmədiyi ağrını həmin misralarda görüb.
Dedim:
— Birinci bəndi saxlayım, istəyinə uyğun davamını yazım.
Yazdım da...
Bu şeiri Niyaməddin balamızın ruhu qarşısında baş əyərək yazdım:




Bəzən bir insanın həyatına yalnız bir neçə il deyil, bir ömürlük xatirə sığır.

Niyaməddin Sultanzadə artıq aramızda deyil. Amma onun şəhidliyi bir ailənin yaddaşında deyil, bir xalqın yaddaşında yaşayır.
Hüsaməddin oğlunun yolunu gözlədi — yolunu gözləyə-gözləyə şəhid xəbərini aldı. Mehriban xanım oğlunu Vətənə yola saldı — sonra onun tabutunu öz çiynində qarşıladı. Biz isə onların ağrısına şahid olduq.
Bəzən insanın əlindən yalnız bir şey gəlir: unutmamaq.
Çünki şəhidlər unudulanda yalnız bir insanın adı yox, bir Vətən borcu da unudulur.
Niyaməddin balamızın ruhu qarşısında baş əyir, bütün şəhidlərimizə Allahdan rəhmət diləyirəm.
Ruhunuz şad, məkanınız cənnət olsun, əziz şəhidlərimiz!

Elxas Comərd.
AYB-nin üzvü,
Şair-publisist.