Bu misraları yazan Sona Hacıyevanın 70 yaşı tamam olur. Yetmiş il... Adama elə gəlir ki, bir insan ömrünü illərlə ölçmək mümkün deyil. Bəzən bir ömrə sığan yaxşılıqlar, insanlara uzanan əllər, bölüşülən çörəklər, dinlənilən dərdlər, çəkilən ağrılar və susaraq edilən fədakarlıqlar illərin sayından çox-çox böyük olur.



1956-cı il oktyabrın 2-də Bərdədə, qulluqçu ailəsində dünyaya göz açıb. Uşaqlıqdan zəhməti, sadəliyi, halal zəhmətlə yaşamağın qiymətini görüb. Sonra həyat onu təhsilə, müəllimliyə, elmə, ictimai fəaliyyətə aparıb. Xarici Dillər Universitetinin ingilis və Azərbaycan dili fakültəsini bitirib doğma rayonuna qayıdıb, müəllim işləyib. Daim öz üzərində çalışıb, elmi iş götürüb, müdafiəyə hazırlaşıb. Amma həyatın elə məqamları olur ki, insanın qarşısına öz arzularından daha böyük bir məsuliyyət çıxır. Anası xəstələnəndə Sona xanım elmi işini yarımçıq qoyub. Anasına qulluq etməyi seçib.
Bəlkə də onun sonrakı həyat yolunu müəyyənləşdirən əsas cizgilərdən biri elə burada görünür: Sona xanım üçün insan həmişə hər şeydən əvvəl gəlib.
Rayonun ictimai həyatında fəal iştirak edib. İnsanlara kömək etmək, kiminsə işinə yaramaq, bir dərdinə çarə olmaq arzusu onu Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinə gətirib. Müxtəlif layihələrdə iştirak edib. 2013-cü ildən isə Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətində çalışır. “Vərəmlə mübarizə” sosial layihəsində iştirakı ilə başlayan bu yol sonralar onun həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
Bu gün Sona xanım həm də Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin Miqrasiya şöbəsində koordinator-müəllim kimi çalışır. Ölkəmizə gələn əcnəbi miqrantlar üçün təşkil edilən dil kurslarında Azərbaycan dili müəllimidir. Amma onun müəllimliyi yalnız dərs otağı ilə məhdudlaşmır.
Ölkəmizə pənah gətirən miqrantlara Azərbaycan dili öyrədir. Onlara sözləri, cümlələri, Azərbaycan dilinin incəliklərini öyrətməklə kifayətlənmir. Onlara Azərbaycanı sevdirməyə çalışır.
Səyahətlər təşkil edir, onları Azərbaycanın tarixi və görməli yerləri ilə tanış edir. Çünki bilir ki, dil yalnız sözlərdən ibarət deyil. Dil bir xalqı tanımağın, onun mədəniyyətinə yaxınlaşmağın yoludur.

Və Sona xanım bu yolda öz ürəyindən də çox şey verir.
Miqrant ailələrinin bir çoxu üçün o, sadəcə müəllim deyil. O, doğma bir adamdır. Evindən əşya aparır, yemək aparır, ehtiyacı olanın yanında olur. Kiminsə dərdini eşidəndə onu öz dərdi kimi yaşayır.
Xüsusən Əfqanıstandan gələn miqrantlara münasibətində bu mərhəmət daha aydın görünür. Onların Talibandan qaçaraq Azərbaycana sığındıqlarını, hər birinin öz ağır həyat hekayəsinin olduğunu danışarkən Sona xanımın səsində müəllimdən çox ana ürəyi eşidilir.
Bəlkə də onun ən böyük xüsusiyyəti budur: qarşısındakı insanın kim olduğuna baxmadan onun insan olduğunu görmək.
Sona xanımın ürəyində sərhəd yoxdur.
Yaşından, milliyyətindən, dilindən, sosial vəziyyətindən asılı olmayaraq insan insandır onun üçün. Böyüklə böyük, kiçiklə kiçik olur. Uşağın yanında uşaqlığına qayıdır, yaşlı adamın yanında təmkinlə onu dinləyir. Dərdi olanın yanında sözünü azaldır, sevinc içində olanın sevincinə şərik olur.
Onu tanıyanlar Sona xanımın sadəliyindən çox danışa bilərlər.
Amma bu sadəlik adi sadəlik deyil.
Bu, özünü böyük görməməyin sadəliyidir.
Bu, yaxşılıq edib qarşılığında heç nə gözləməməyin sadəliyidir.
Bu, illərin, yaşın, təhsilin, həyat təcrübəsinin insanı başqalarından uzaqlaşdırmadığı bir sadəlikdir.
Sona xanımı baş örtüksüz görmək çətindir. Amma bu, bugünkü qapalı geyim anlayışından çox, nənələrimizin başını örtdüyü o köhnə, doğma, səliqəli örtükdür. Sanki onun görünüşündə bir qədər də keçmişimizin qadınları yaşayır: təmkinli, həyalı, ağır oturub-batman gələn, amma ürəyində min cür işıq daşıyan qadınlar.

Sona xanım həm də çox ürfanlı, ibadət edən bir qadındır. Onun mənəviyyatı yalnız sözlərində deyil, davranışındadır. Çünki insanın inancı ən çox başqasına münasibətində görünür. Bir yetimin, bir qəribin, bir köçkünün, bir xəstənin dərdini öz dərdi bilmək, əlindən gələn köməyi etmək, heç kimin qəlbini qırmamağa çalışmaq da böyük bir mənəviyyatdır.
Sona xanımın yetmiş illik ömrünün yalnız işıqlı günlərdən ibarət olduğunu düşünmək olmaz. Onun da ağrıları olub, itkiləri, çətinlikləri, ürəyini sıxan günləri çox olub. Elə öz yazdığı misralarda da ömrün ağrısını hiss etmək mümkündür:

“Məni məndən alan ömrüm,
Dərdə, qəmə salan ömrüm...”

Amma o, dərdin içində ilişib qalanlardan olmayıb.
Hər ağrının üstündən keçib.
Hər çətinlikdən sonra yenidən ayağa qalxıb.
Həyatın ona göstərdiyi sərt üzə qarşı ürəyindəki mərhəməti itirməyib.
Bəlkə də insanın əsl böyüklüyü elə budur: həyat səni incitsə də, sən başqasını incitməmək.
Sona xanımın üç övladı var – iki qızı, bir oğlu. Ülviyyə, Ülvi və Qönçə. Hər üçü ali təhsillidir; həkim, hüquqşünas, müəllim. Həyat yoldaşı Mətləb isə təqaüddə olan mühəndisdir. Altı nəvəsi var. Onun bir qadın, ana və nənə kimi də öz dünyası var. Amma bu dünyanın qapıları yalnız ailəsinə açılmır. Sona xanımın ailəsi sanki illər keçdikcə genişlənib. Tanıdığı, kömək etdiyi, dil öyrətdiyi, dərdinə qulaq asdığı insanlar da bu böyük ailənin bir parçasına çevriliblər.
Bəlkə elə buna görə onun ürəyi bu qədər genişdir.
Çünki bəzi insanların ürəyində yalnız öz ailəsinə yer olur.
Bəzi insanların ürəyində isə insanlığa yer var.
Sona xanım ikinci qrupdandır.
Hərdən ürəyinə gələn sözləri qələmə alır, sətirlərə düzür. Bəlkə də bu yazılar onun içində illər boyu yığılan duyğuların səsidir. Çünki başqasının dərdini bu qədər yaxından yaşayan insanın ürəyində söz də çox olar.
Yetmiş yaş insan ömrünün bir zirvəsidir.
Amma Sona xanımın öz misralarında dediyi kimi, “zirvədəki yaş” yalnız geridə qalan illərin hesabı deyil. Bu yaş həm də görülən işlərin, sevilən insanların, böyüdülən övladların, nəvələrin, öyrədilən uşaqların, yardım edilən ailələrin, yad ölkələrdən gəlib Azərbaycanda özünə bir doğmalıq tapan insanların yaddaşında qalan bir ömürdür.

Sona xanımın 70 yaşı tamam olur.
Arzu edək ki, bundan sonrakı illəri keçmişin ağrılarından çox, gələcəyin sevincləri ilə dolsun.
Övladlarının, nəvələrinin sevgisi, dostlarının ehtiramı, illər ərzində kömək etdiyi insanların duası onun yoluna işıq olsun.
Və o, yenə əvvəlki Sona xanım olaraq qalsın:
sadə, mehriban, sakit, ürfanlı, mərhəmətli...
İnsan görəndə əvvəlcə onun kimliyini yox, insanlığını görən Sona xanım...
Bəlkə də bir insan haqqında deyiləcək ən böyük söz elə budur:
Sona xanım yetmiş il ömür boşuna yaşamadı, yetmiş ilə çoxlu insanın ömrünə toxundu.
Ömrünüz mübarək olsun, Sona xanım!
Qoy bundan sonrakı illərinizdə qələmə aldığınız hər misra sevincdən doğsun.
Qoy “yaman ömrüm” dediyiniz günlər çoxdan arxada qalsın.
Qarşıda isə uzun, işıqlı, sağlam və könül rahatlığı ilə dolu illər olsun.
Çünki sizin kimi insanların ömrü təkcə özünə aid deyil.
Sizin ömrünüz bir az da başqalarının ümididir.

Şəmsiyyə Musaqızı,
Əməkdar jurnalist