İnsan ömrünün elə səhifələri var ki, onları nə unutmaq, nə də, sadəcə, xatırlamaq mümkündür. O səhifələr insanın taleyinə çevrilir. Şamaxı rayonunun Şəhriyar qəsəbəsində dünyaya göz açmış Elman Vaqif oğlu Ədilovun ömründə belə bir səhifə Birinci Qarabağ müharibəsi idi. Vətənin ağır günlərində o da minlərlə soydaşımız kimi doğma ocağından ayrılıb cəbhəyə yollandı. Qarabağın səngərlərində ölüm hər an yanından keçirdi. Güllə səsi, mərmi gurultusu, itki xəbərləri o nəslin yaddaşına əbədi həkk olundu. Elman həmin sınaqdan keçdi, döyüş yolunu başa vurub sağ-salamat evinə qayıtdı. Amma müharibədən qayıtmaq heç də ölümdən qurtulmaq demək deyilmiş.
... İllər keçdi. Müharibənin səngərləri arxada qaldı, həyat öz axarına düşdü. Elman da ömrünü yaşadı, doğmalarının arasında oldu, dostları ilə görüşdü, gündəlik həyatın qayğılarını bölüşdü. Lakin insanın hesabladığı ömürlə taleyin yazdığı ömür həmişə üst-üstə düşmür. Amansız əcəl bu günlərdə onu aramızdan apardı.
Bu xəbər adamı istər-istəməz düşündürür: Birinci Qarabağ müharibəsinin odlu-alovlu illərində ölümün içindən keçib sağ çıxan bir insan necə olur ki, illər sonra adi həyatın içində əcəlin hökmündən qaça bilmir? Bəlkə də həyatın ən böyük müəmmalarından biri budur. Müharibə insanı güllə ilə sınayır, tale isə bəzən səssizcə gəlib qapısını döyür.
Elmanın ölümü yalnız bir doğmanın, bir dostun itkisi deyil. O, Qarabağ müharibəsinin ağrısını öz taleyində daşıyan bir nəslin nümayəndəsi idi. Həmin nəslin insanları Vətənin ən ağır çağında sözlə deyil, əməli ilə danışdılar. Onların çoxu torpağın qoynunda qaldı, bir qismi ömrünü yaralı və nisgilli yaşadı, sağ qalanlar isə keçdikləri günlərin xatirəsini ürəklərində apardılar. Elman da o xatirələrlə yaşadı.
İndi onun səsi yoxdur, söhbətləri, gülüşü, addımları isə yalnız onu tanıyanların yaddaşında yaşayacaq. İnsan əslində tam olaraq ölmür. Onun yaşadığı günlər, etdiyi yaxşılıqlar, paylaşdığı xatirələr başqalarının ömrünə qarışır. Elman da bundan sonra doğmalarının yaddaşında, dostlarının söhbətlərində, onu tanıyanların qəlbində yaşayacaq.
Bəzən bir insanın həyatına baxanda bütöv bir dövrü görürsən. Elmanın ömründə də Qarabağın bir parçası, müharibənin bir izi, Vətən qarşısında məsuliyyət daşıyan bir nəslin taleyi görünür. Onun cəbhəyə getməsi təkcə bir gəncin müharibəyə yollanması deyildi, həmin nəslin Vətən qarşısında verdiyi cavab idi.
Tale onu güllədən qorudu, illər ərzində yaşatdı. Amma əcəl öz vaxtını gözləmişdi. Elman Vaqif oğlu Ədilov müharibəyə getdi, sağ qayıtdı. Güllələrdən keçdi, ölümdən döndü. Ancaq həyatın son hökmü qarşısında hamımız kimi o da aciz qaldı. İndi geridə bir ad, bir ömür və silinməyəcək bir xatirə qalıb.
Ruhu şad olsun. Xatirəsi əbədi yaşasın!


Cəmil ZƏBHULLAOĞLU