Maraqlı və mükəmməl bədii təsvir insan düşüncəsinə hakim kəsilir, onu şirin xəyallara salır, ruhən sakitləşdirir. Həllə illər öncə oxuduqlarım içərsində, mənim qəlbimi fəth edən bir çox bədii əsər olsada, ruhuma yaxın, məni illərlə təsirində saxlayan Viktor Hüqonun "Səfillər"i, Məmməd Səid Ordubadinin "Dumanlı Təbriz"i və eləcədə "Qılınc və Qələm" romanları olub. Düzdü, Maksim Qorkinin "Ana" romanı da mənim üçün gözəl bir əsər kimi dəyərli olub. Ancaq, söyləyə biləcəklərim başqa mövzuda olduğu üçün bu yanaşmamı, yazacaqlarımla müqaisədə çox uyğun saydım.
Bəli, istər dünya ədəbiyyatında, istərsə də təmsil olunduğumuz milli ədəbiyyatımızda yetərincə mükəmməl əsərlər yazılıb və bu gündə öz aktuallığını qoruyub saxlayır, yüzlərlə belə yaradıcılıq nümunələri yenə yaranır...
Sadəcə yazacağım mövzu haqqında fikirləşəndə, Məmməd Səid Ordubadi ilə Viktor Hüqonun yuxarıda adın çəkdiyim əsərləri gəlib gözlərim qarşısında durdu. Düşüncəmə görə mənim üçün mükəmməl yaradıcılıq nümunəsi olan bu əsər, bəlkədə başqası üçün o qədərdə maraqlı olmaya bilər. Amma, bu istinadımda qərarlı idim...
Hər iki yazıçı, adın çəkdiyim əsərlərində elə gözəl bədii təsvir yaradıblar ki, oxucunu düşünməyə vadar edir...

"Qoşma" Ədəbi Məclisinin həmtəsisçisi, "Ağsu Yazarlar" Ədəbi Birliyinin üzvü Əzizə xanım Ağahüseynqızı birliyin qrup paylaşmasında, eləcədə Fb səhifəsində oxucusu olan dəyərli dostların ixtiyarına verdiyi, - "BURDA BİR PAYIZ VAR..., MƏNƏ BƏNZƏYİR..." şeiri, yuxarıda adın çəkdiyim həmin əsərləri xatırlamağa məni məcbur qoydu. Müqaisə nə qədər doğrudu, yanlışdır deyə bilmərəm, ancaq bu mənim öz düşüncə qənaətim idi. Əvvəlcədən deyim ki, bu qənaət heç də hamı üçün məcburi deyil...
Başa düşdüyümə görə yaradıcılıq təkcə o deyil ki, sözü, sözün dalıyca düzüb, heca üçün barmaq sayıb, qafiyə tapıb yerinə qoyub, misralar düzəldib, bənd edsən, deyəsən bu şeirdir, məndə şair. Mənim qənaətimə görə yaradıcılıqda gözəl bədii təsvir nə qədər çox olarsa, oxucunu düşündürər, düşündürdüyü qədər də müəllifi sevdirər...
Məsələn, şair Əzizə Ağahüseynqızı bu şeirində təbiət təsvirini o qədər orjinal və maraqlı verib ki, sanki payız öz ahıl ömrünü yaşayan , dərdlər əlindən naçar qalan bir insan obrazındadı. Hər bir misrada bədiilik, insanın tale qismətinə düşən acıları yaşantılarını təbiətə xas bədiliklə çox gözəl təsvir edib...

"Xəyala qərq olub, qucub dizini...,"
- Küskün bir insanın, onu əzən əzabdan qovularaq, yumağa dönüb, dizin qucaqlayıb xəyala getməsi səhnəsi gözəçarpacaq dərəcədə aydın təsvir olunub. Yəni şair, təbiətin payız fəslinə bu kimi bədilik verməsi, deyərdim ki ən gözəl bir tapıntı, bəlkədə nümunəvi bir bədiilikdir. Şair, həmin payız fəslini bütün detalları ilə özünə bənzədərək - "Burda bir payız var..., mənə bənzəyir." - deyir. Sonra isə, - "Sarı əlləriylə tutub üzünü", - deyərək, həyatdan küskün insanın hansı cür formalaşdığını gözəl verməklə, müəllif acı-acı özünün halının ağrısını dilə gətirib, misralara çevirir.

Bənzətmənin təbiliyi insanı o qədər valeh edir ki, misraları oxuduqca düşünürsən ki, bu bir həyat acisnı yaşayan insan obrazıdır. Şair bunu payız timsalında verib.

Doğurdan da, hər bir insan ömrünün zamanında itirdiyi doğmalarından, əzizlərindən sonra, qovularaq, elə bil dediyi bir ağıdı, hardaydı sanki.

Bəli, çox orjinal, çox möhtəşəm. İnsan qismətinə düşən itirdikilərdən sonra, onu yandıran ötən şirin çağların xəyalın qursada o, ona heç də bir təsəlli vermir. Eynən bu bənddəki təsvir kimi.

Payız fəslinə xas keçən havaların küləyinin, çovğununun, özünəməxsus ilıq, həzin havasının hər birinin öz ritmik notları var. İnsanı sızıladan dərdləri kimi.

İnsan solub, saralandan sonra, bir payız yarpağı kimi tökülməsi zamanında İllahiyə üz tutub, barmızın bəhrəsini görməyimizə qismət diləyən kimi, şairdə bununla insan ömrünü bax belə olduğunu anladır, onu düşünməyə vadar edir.

Şair çox gözəl ritmik notlarla payız tablosu üzərində insan obrazı yaradır. Onun narahatlıqlarını təbiətə xas uyğun təsvirlə çatdırır.

Payız fəslin ömürün qışa üz tutduğu məqam olduğun çatdıran şair, bu ərköyünlüyü, çılğınlığı "baharın" gəlişinə ümüdlü olmasıdır.

Bir insan ömrünə sarı xal düşdüyü kimi keçirdiyi narahatçılıqlar, bir payız ömrünün keçdiyi yolda yaşantılarıdı.

Bəli, naümüd, əlacsız bir payız ömürü. Qışın gəlişin gözləyən bir payız ömürü. Eynən, ömrünün payızın yaşayan insan kimi.

Şair, bu şeirinin son bəndi ilə, eynən onun taleyin yaşayan - "Payızı özüm tək görüb ağladım..." - deyərək oxşar taleyin acısını çatdırır.

Gözəl şairimiz Əzizə Ağahüseynqızı yaradıcılığında ən çox müraciət etdiyi payız lövhələrində mükəmməlliyi və orjinalığı qoruyub saxladığı kimi, bu şeirində də ənənəsinə sadiq qala bilib.
Ona, bahar ətirli təravətli ömür arzulayıb, gözəl yazıları ilə bizi sevindirməsini diləyirəm.
Böyük səmimiyyətlə,
Elxas Comərd.
"İti Qələm" Respublika Ədəbi Birliyinin və "Ağsu Yazarları"
Ədəbi Birliyinin üzvü.