Elə insanlar var ki, onların ömür kitabını vərəqlədikcə insan zəhmətin müqəddəsliyini, halallığın ucalığını, insanlığın böyüklüyünü və müəllim adının əzəmətini bir daha duyur. Belə insanlar ömürlərini səs-küysüz, təmtəraqsız yaşayırlar. Onlar nə gördükləri işə görə alqış, nə etdikləri yaxşılığa görə minnət gözləyirlər. Sadəcə insan kimi yaşayır, əllərindən gələn yaxşılığı edir, bir ömrü başqalarının yoluna işıq salmaqla başa vururlar.
Belə insanların adı zaman keçdikcə daha da ucalır. Çünki insanın həqiqi qiyməti tutduğu vəzifə, qazandığı sərvət, daşıdığı titul deyil, həyatda qoyduğu mənəvi iz, insanların qəlbində yaratdığı xoş xatirədir.
İsmayıllının qədim yaşayış məskənlərindən olan Qurbanəfəndi kəndi də belə ömür sahibləri yetirib. Onlardan biri, bəlkə də ən səciyyəvi nümunələrindən biri, ömrünün ən gözəl illərini müqəddəs müəllimlik peşəsinə həsr edən, sadəliyi, təvazökarlığı, zəhmətsevərliyi, mərdliyi, insanlara doğmalığı və təmiz qəlbi ilə seçilən Sərdar Ağabala oğlu Mərdanovdur.
Bu gün onun 80 illik yubileyi münasibətilə ömür yoluna nəzər salarkən qarşıma yalnız bir müəllimin deyil, bütöv bir insanlıq məktəbinin mənzərəsi çıxır.



Sərdar Ağabala oğlu Mərdanov 1946-cı il 1 oktyabr tarixində İsmayıllı rayonunun Qurbanəfəndi kəndində dünyaya göz açmışdır. İlk təhsilini doğma kəndin səkkizillik məktəbində almış, sonra orta təhsilini İsmayıllı şəhərindəki İsrayıl Həsənov adına 1 nömrəli tam orta məktəbdə başa vurmuşdur.
1963–1964-cü tədris ilində orta məktəbi bitirdikdən sonra gələcəyini mühəndislik sahəsində görərək Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutuna sənəd vermişdir. Lakin müsabiqədən keçə bilməmişdir.
Həyatda bəzən insanın qarşısında bağlanan bir qapı onun üçün başqa, daha doğru bir yol açır. Sərdər müəllimin həyatında da belə olmuşdur. Tale onu özünün əsl missiyasına — müəllimliyə doğru aparırmış.
1965-ci ildə həqiqi hərbi xidmətə çağırılmış, Vətənə sədaqətlə xidmət edərək 1968-ci ildə ordu sıralarından tərxis olunmuşdur. Hərbi xidmət illəri onun xarakterindəki iradəni, nizam-intizamı, məsuliyyət hissini daha da möhkəmləndirmişdir.
Əmək fəaliyyətinə Bakı şəhərində Tunel Tikinti İdarəsində başlamışdır. Lakin onun qəlbində təhsil almaq, müəllim olmaq arzusu yaşayırdı. 1969-cu ildə Sabir adına Bakı Pedaqoji Texnikumuna qəbul olunmuş, gündüzlər təhsil almış, gecələr isə metro tikintisində çalışmışdır.
Gəncliyin o ağır, zəhmətli illəri onun həyatının ən mənalı səhifələrindən biri olmuşdur. O, rahat yolu deyil, zəhmətli yolu seçmiş, öz gələcəyini alın təri ilə qurmuşdur.
1973-cü ildə texnikumu fərqlənmə diplomu ilə bitirərək doğulduğu Qurbanəfəndi kənd səkkizillik məktəbinə müəllim təyin olunmuşdur.
Elə həmin gündən onun ömrünün ən müqəddəs missiyası — insan yetişdirmək, elm öyrətmək, dünyagörüşü formalaşdırmaq, vətəndaş böyütmək yolu başlanmışdır.



Elm həvəsi onu yenidən ali təhsilə yönəltmiş, Bakı Dövlət Universitetinə qəbul olunmuşdur. İki kurs təhsil aldıqdan sonra müəyyən səbəblərdən ailə vəziyyəti ilə bağlı ali məktəbi başa vura bilməmişdir. Lakin Sərdar müəllimin həyat yolu bir daha göstərdi ki, müəllimin böyüklüyünü yalnız diplom müəyyən etmir.
Müəllimi müəllim edən onun biliyi qədər vicdanı, şəxsiyyəti, davranışı, şagirdinə münasibəti, insanlara verdiyi dəyər və cəmiyyət qarşısındakı məsuliyyətidir.
Sərdar müəllim də bütün ömrü boyu məhz bu mənəvi meyarlara sadiq qaldı.
Onun dərs dediyi şagirdlər bu gün həyatın müxtəlif sahələrində ləyaqətlə çalışırlar. Daha qürurverici cəhət isə budur ki, doğma məktəbdə çalışan müəllimlərin böyük əksəriyyəti vaxtilə Sərdar müəllimin şagirdləri olmuşlar.


Çünki müəllim ömrünün davamını kitab səhifələrində deyil, yetişdirdiyi insanların həyatında görür.



Sərdar Ağabala oğlu Mərdanov

Sərdar müəllimi yalnız müəllim kimi tanımaq onun şəxsiyyətini tam ifadə etməz. O, hər şeydən əvvəl insanlarla ünsiyyət qurmağı bacaran, hər kəsə hörmətlə yanaşan, dərdini dinləyən, əlindən gələn köməyi əsirgəməyən bir el ağsaqqalıdır.
Onun xarakterində bir xüsusiyyət xüsusilə seçilir: insan fərqi qoymamaq.
Kimin hansı vəzifədə olmasına, hansı imkanlara sahib olmasına baxmadan hər kəslə eyni səmimiyyətlə danışmağı, qarşısındakına dəyər verməyi bacarır. Onunla söhbət edən adam özünü rahat hiss edir. Çünki Sərdar müəllimin ünsiyyətində süni təmtəraq, özünü üstün tutmaq, lovğalıq yoxdur.



Həm də lazım gələndə sözünü mərdliklə deyən, haqqa haqq, nahaqqa nahaq deməyi bacaran bir insandır.
Sərdər müəllimin mərdliyi sakitliyində, vüqarı sadəliyində, böyüklüyü isə insanlara münasibətindədir.
Kimin köməyə ehtiyacı varsa, bacardığı qədər yanında olmağa çalışır. Kimin müşkülü varsa, əlindən gələn məsləhəti verir. Kimin sevincinə pay düşürsə, sevincini bölüşür. Kimin dərdinə şərik olmaq lazımdırsa, həmin anda onun yanında olur.
Bu səbəbdən də Qurbanəfəndidə onun haqqında xoş söz eşitmədiyin adama rast gəlmək çətindir.
El-obanın xeyir və şərində birgə olan insan
İnsanlığın bir ölçüsü də onun insanların yaxşı və pis günündə yanında olmasıdır.
Sərdar Mərdanov illər boyu kənd camaatının həm xeyir işlərində, həm də şər məclislərində onlarla birlikdə olub. Toyda sevincə şərik olub, yasda kədəri bölüşüb. Kiminsə övladı dünyaya gəlibsə, sevincinə sevinib, kiminsə ailəsinə ağır itki üz veribsə, dərdinə şərik olub.
Belə insanlar kənd üçün sadəcə bir sakin deyil, el-obanın mənəvi dayağıdır.


Sərdar müəllimin xarakterində daha bir gözəl cəhət var: qohumcanlılığı. Qohumluq bağlarına, dostluğa, qədim münasibətlərə həmişə dəyər verib. Dostluğun onun üçün adi tanışlıq deyil, etibar və sədaqət məsələsi olduğunu həyatı ilə sübut edib.
O, dostluğa ciddi yanaşır.
Yarım əsrə yaxın dostluğun işığında
Mənim Sərdar müəllimlə dostluğum da ötəri tanışlıq deyil.
Bizim dostluğumuz 1970-ci illərdən başlayır. O vaxtdan bu günə qədər neçə-neçə ilin sevincini, kədərini, xoş və ağır günlərini birlikdə yaşamışıq. Zaman keçib, illər bir-birini əvəz edib, saçlara dən düşüb, ömür yollarımız uzanıb, amma dostluğumuz öz səmimiyyətini qoruyub saxlayıb.
Bu illər ərzində biz yalnız dostluq etməmişik, qardaşlıq etmişik.
Ailələrimiz də bir-birinə doğmalaşıb. Eyni süfrədə oturmuş, eyni çörəyi bölüşmüş, bir-birimizin evində ailəvi çörək kəsmişik. Bu, illərin sınağından çıxmış bir münasibətdir.
İllər keçdikcə insan bir çox adam tanıyır. Bəziləri həyatımıza gəlib keçir, bəziləri isə yaddaşımızda qalır. Çox az insan olur ki, onunla uzun illər çiyin-çiyinə addımlamaq, ailəvi münasibətlər saxlamaq, yaxşı və çətin günləri bölüşmək mümkün olur.
Sərdar müəllim mənim üçün məhz belə insanlardan biridir.
Ona görə də onun haqqında yazanda yalnız bioqrafik məlumatları sadalamaq mənə kifayət etmir. Çünki mən Sərdar müəllimi yalnız bir müəllim kimi deyil, uzun illərin sınağından keçmiş dost, qardaş, etibarlı insan və ürəyi təmiz bir şəxsiyyət kimi tanıyıram.



Sərdar müəllimin təbiətində bir xoş xüsusiyyət də var: o, şən, mehriban və xoş ünsiyyətli insandır.
Onun olduğu məclisdə bir istilik yaranır. Söhbəti, zarafatı, səmimiyyəti insanı özünə çəkir. Lakin bu şənlik heç vaxt ciddiyyətsizliyə çevrilmir. O, harada necə davranmağı, hansı məqamda söz deməyi, hansı məqamda susmağı yaxşı bilir.
Bəlkə də uzun illərin müəllimlik təcrübəsi ona bu müdrikliyi qazandırıb.
O, həm söhbət etməyi, həm də dinləməyi bacarır.
Bu isə böyük insan xüsusiyyətidir.
Çünki hər danışan müdrik deyil, amma yaxşı dinləməyi bacaran insanın qəlbində həmişə müəyyən bir həyat təcrübəsi, səbir və mərhəmət olur.


2008-ci ildə yaş həddi ilə əlaqədar əmək fəaliyyətini başa vursa da, Sərdər müəllimin müəllimliyi təqaüdə çıxmadı.
Məktəbdən ayrıldı, amma insanlardan ayrılmadı.
Bu gün də Qurbanəfəndidə sözü eşidilən, məsləhəti dinlənilən, ağsaqqal mövqeyi hörmətlə qarşılanan ziyalılardandır.
Çünki ağsaqqallıq yaşla gələn bir ad deyil. Ağsaqqallıq ömür boyu qazanılan etibarın nəticəsidir.
İnsan gərək elinə-obasına lazım olsun. Sərdər müəllim isə bu mənada öz kəndinə, öz elinə-obasına həmişə gərək olan adamlardandır.
Onun varlığı insanlarda rahatlıq yaradır. Çünki bilirlər ki, lazım gələndə Sərdar müəllimlə məsləhətləşmək, dərdləşmək, bir məsələni bölüşmək mümkündür.



Sərdar Ağabala oğlu Mərdanov həm də nümunəvi ailə başçısıdır. Ömür - gün yoldaşı Şövkət xanımla birlikdə
üç oğul və iki qız övladı böyüdərək cəmiyyətə layiqli insanlar bəxş etmişdir. Övladlarına yalnız çörək verməklə kifayətlənməmiş, onlara həyatın ən böyük sərvətlərini — dürüstlüyü, zəhmətkeşliyi, insanlara hörməti, ailəyə sədaqəti, Vətənə bağlılığı aşılamışdır.
Onun ailəsində formalaşdırdığı mənəvi mühit də öz xarakterinin davamıdır.
Sərdər müəllimin ailəsi onun üçün yalnız bir ocaq deyil, həyatının ən böyük məsuliyyəti və mənəvi dayağıdır.
İnsanlığın ucalığı
Bu gün 80 yaşını tamamlayan Sərdar müəllimin ömür yoluna baxarkən bir həqiqət daha aydın görünür: insanın ömrünü ucaldan onun nə qədər çox qazandığı deyil, nə qədər çox insanın həyatına yaxşılıq qatdığıdır.
Sərdar müəllim nə var-dövlət hərisliyinin arxasınca düşüb, nə şöhrət axtarıb, nə də yüksək vəzifələri həyatının məqsədi sayıb.
Onun ən böyük sərvəti insanlardır.
Yetişdirdiyi şagirdlər, qazandığı dostlar, hörmət etdiyi böyüklər, sevdiyi qohumlar, qayğı göstərdiyi insanlar...
Bəlkə də insan üçün bundan böyük sərvət yoxdur.
Sərdar insanlığın ucalığıdır.
Bu ifadəni onun haqqında sadəcə gözəl səsləndiyi üçün demirəm. Onu uzun illər tanıyan, onunla çörək kəsən, dostluğunu, mərdliyini, səmimiyyətini görən bir insan kimi deyirəm.
Onun təmiz ürəyini, saf niyyətini, etibarlılığını, dostcanlılığını, qohumcanlılığını, insanlara yardım etmək istəyini illərin içərisində dəfələrlə müşahidə etmişəm.
80 ilin işığında
Səksən il — insan ömründə böyük bir zaman kəsiyidir.
Bu səksən ilin içərisində bir uşaqlıq, bir gənclik, hərbi xidmət illəri, zəhmətlə keçən günlər, müəllimlik fəaliyyəti, ailə qayğıları, dostluqlar, sevinclər, kədərlər, yetişdirilən şagirdlər, böyüdülən övladlar və nəhayət, bu günün ağsaqqallıq zirvəsi var.
Amma Sərdar müəllimin ömrünü yalnız illərlə ölçmək doğru olmaz.
Onun ömrünü yetişdirdiyi insanlarla, etdiyi yaxşılıqlarla, qazandığı hörmətlə, qoruduğu dostluqlarla və insanların qəlbində yaratdığı xoş xatirələrlə ölçmək lazımdır.
Çünki bəzi insanlar 80 il yaşayır, bəziləri isə 80 ilin içərisində elə bir iz qoyurlar ki, onların adı özlərindən sonra da uzun illər yaşayır.
Sərdar müəllim belə insanlardandır.
Sözün sonunda...
Əziz dostum Sərdar müəllim!
80 illik yubileyin münasibətilə səni ürəkdən təbrik edirəm.
Sənə baxanda insan bir daha inanır ki, halal zəhmətlə yaşanan ömür heç vaxt qocalmır.
Sənin ömrünün ən böyük uğuru müəllim adını şərəflə daşımağın, şagirdlərinin sevgisini qazanmağın, ailənə dayaq olmağın, dostlarına sədaqətli qalmağın, qohumlarına bağlılığın və el-obanın xeyir-şərində həmişə yanında olmağındır.
1970-ci illərdən bu günə qədər davam edən dostluğumuzun, qardaşlığımızın, bir süfrədən çörək kəsməyimizin, ailəvi münasibətlərimizin mənim üçün xüsusi bir dəyəri var. Aradan keçən onilliklər bu dostluğu azaltmayıb, əksinə, daha da möhkəmləndirib.
Arzum budur ki, bundan sonrakı illərin də könlüncə olsun. Övladlarının, nəvələrinin, dostlarının, qohumlarının və səni sevən insanların əhatəsində sağlam, rahat, firavan ömür sürəsən.
Qoy kəndinin yollarından keçəndə insanlar səni yenə hörmətlə salamlasınlar, bir süfrəyə oturanda ətrafında doğmaların olsun, bir məclisdə adın çəkiləndə xoş sözlər söylənsin.
Çünki insan üçün ən böyük mükafat budur:
Arxasınca yaxşı söz deyilsin.
Sənin haqqında isə bu yaxşı sözlər həmişə var və bundan sonra da olacaq.
Sən ömrünü müəllim adına həsr etdin, amma yalnız müəllim olmadın — insan yetişdirdin, dostluğa sədaqət göstərdin, elinə-obana dayaq oldun, yaxşılığın və mərdliyinlə özünə mənəvi abidə ucaltdın.
80 yaşın mübarək, əziz dostum!
Allah sənə can sağlığı, uzun ömür, ailə səadəti, övladlarının və nəvələrinin xoş günlərini görməyi nəsib etsin.
Qoy ömrünün bundan sonrakı illəri keçmiş zəhmətlərinin rahatlığı, qazandığın hörmətin sevinci və doğmalarının məhəbbəti içində keçsin.
Sənə uzun ömür, sağlam həyat, könül rahatlığı arzulayıram.
80 illik ömrün mübarək olsun, Sərdar müəllim!
Sən həqiqətən də insanlığın ucalığısan. 80-nin mübarək, 90-da görüşək!

Zəhmət ilə ötüb keçdi həyatın,
Ocağına bəs eylədi öz odun.
Övladların baş tacındır, qanadın,
El içində uca başın mübarək!
Sərdar müəllim! 80 yaşın mübarək!..