Bu əlamətdar gün ölkəmizdə 1995-ci ildən Üzeyir Hacıbəylinin doğum günündə qeyd edilir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2023-cü il 18 sentyabr tarixli təbrikində də Milli Musiqi Gününün məhz Ulu Öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə 1995-ci ildən keçirildiyi xüsusi vurğulanıb.
Bəs 18 sentyabrın əsas mesajı nədir?
Cavab yalnız Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsini yad etməkdən ibarət deyil. Bu tarix milli musiqi irsinin qorunması ilə onun müasir dövrün tələblərinə uyğun inkişaf etdirilməsi arasında varislik körpüsüdür.
Üzeyir Hacıbəyli Azərbaycan professional musiqi məktəbinin formalaşmasında müstəsna rol oynayıb. Onun yaradıcılığı Şərq və Qərb musiqi düşüncəsinin, milli musiqi ənənələri ilə professional bəstəkarlıq məktəbinin qarşılıqlı əlaqəsinin mühüm nümunələrindəndir. Prezident İlham Əliyevin 2025-ci ildə Üzeyir Hacıbəylinin 140 illiyinin qeyd edilməsi haqqında imzaladığı Sərəncamda da bəstəkarın Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin banisi olduğu və milli musiqi xəzinəsini yeni forma və janrlarla zənginləşdirdiyi qeyd edilir.
Məhz buna görə 18 sentyabrın mahiyyəti keçmişə baxmaqla tamamlanmır. Əsas sual budur: Üzeyir bəyin yaratdığı böyük musiqi məktəbi bu gün necə inkişaf etdirilir və sabah hansı istiqamətdə davam etdiriləcək?
Bu sualın cavabında Azərbaycan Milli Konservatoriyasının xüsusi missiyası var.
Azərbaycan Milli Konservatoriyası milli musiqi ənənələrinin professional təhsil, elmi tədqiqat və ifaçılıq müstəvisində yaşadıldığı əsas ali təhsil ocaqlarından biridir. 2024-cü ilin noyabrında professor, sənətşünaslıq doktoru Kamilə Hüseyn qızı Dadaş-zadənin Konservatoriyanın rektoru təyin olunması ilə bu ali musiqi ocağında yeni idarəçilik mərhələsi başlanıb. Bu təyinat Prezidentin rəsmi Sərəncamı ilə rəsmiləşdirilib.
Kamilə Dadaş-zadənin elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətlərinin milli etnomusiqişünaslıq, aşıq sənəti, epik musiqi yaradıcılığı və musiqinin nəzəri problemləri ilə bağlı olması da diqqət çəkir. Azərbaycan Milli Konservatoriyasının rəsmi məlumatına görə, o, 2024-cü ildə “Azərbaycan qəhrəmanlıq eposunun musiqi sinergetikası” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib; onun elmi yaradıcılığında Üzeyir Hacıbəyli və aşıq sənəti arasındakı əlaqələr də ayrıca tədqiq olunub.
Bu baxımdan 18 sentyabr – Milli Musiqi Günü Kamilə Dadaş-zadənin rəhbərliyi ilə Konservatoriyanın qarşısında dayanan əsas istiqamətləri düşünmək üçün də simvolik tarixdir.
Burada söhbət yalnız yeni konsertlərdən və tədbirlərdən getmir. Daha mühüm məsələ milli musiqinin elmi şəkildə araşdırılması, arxiv və musiqi irsinin qorunması, gənc musiqişünasların dəstəklənməsi, ənənəvi musiqinin müasir tədris metodları ilə əlaqələndirilməsi və beynəlxalq akademik əməkdaşlığın genişləndirilməsidir.

Kamilə Dadaş-zadənin əvvəlki elmi fəaliyyətində də milli musiqi ilə müasir elmi yanaşmanın birləşdirilməsinə nümunələr var. Azərbaycan Milli Konservatoriyasının rəsmi bioqrafik məlumatında onun etnomusiqişünaslıq üzrə tədqiqatları, epik musiqinin müasir elmi metodlarla araşdırılması və türk xalqlarının musiqi-epik yaradıcılığı ilə bağlı elmi fəaliyyəti göstərilir.
Ona görə də qarşıdakı mərhələdə Konservatoriyada milli musiqi irsinin daha sistemli tədqiqinə, yeni elmi layihələrə, gənc tədqiqatçıların fəaliyyətinin stimullaşdırılmasına, ənənəvi musiqinin rəqəmsal resurslara çevrilməsinə və beynəlxalq musiqi-elmi əlaqələrin gücləndirilməsinə yönələn təşəbbüslər Üzeyir Hacıbəylinin yaratdığı məktəbin ruhuna uyğun müasir addımlar kimi qiymətləndirilə bilər.
Əlbəttə, bunlar artıq həyata keçirilmiş qərarlar kimi deyil, milli musiqinin qarşısında dayanan obyektiv inkişaf istiqamətləri kimi nəzərdən keçirilməlidir. Çünki böyük sənətkarların irsinə ən doğru ehtiram yalnız onların əsərlərini təkrar səsləndirmək deyil, yaratdıqları düşüncə sistemini yeni nəslin elmi, yaradıcı və texnoloji imkanları ilə davam etdirməkdir.
Üzeyir bəyin irsi məhz burada yenidən aktuallaşır.
O, milli musiqini yalnız qorumaqla kifayətlənmədi; onu professional məktəbə çevirdi, yeni janrlarla zənginləşdirdi və Azərbaycan musiqisinin gələcək inkişafı üçün möhkəm təməl yaratdı. Bu gün həmin təməl üzərində yeni mərhələ qurmaq musiqi təhsilinin, elminin və sənətinin qarşısında duran əsas vəzifələrdəndir.
Bu gün Azərbaycan Milli Konservatoriyasında səslənən hər bir milli musiqi nümunəsi, aparılan hər bir elmi araşdırma, yetişən hər bir gənc musiqiçi və qorunan hər bir folklor nümunəsi Üzeyir Hacıbəylinin başladığı böyük yolun davamıdır.
Arzu və gözlənti də budur ki, professor Kamilə Dadaş-zadənin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Milli Konservatoriyası milli musiqimizin zəngin irsini qorumaqla yanaşı, onu elmin, müasir təhsilin, rəqəmsal imkanların və beynəlxalq əməkdaşlığın yeni imkanları ilə daha geniş dünyaya təqdim edən güclü akademik və mədəni platformaya çevrilsin.
Çünki Üzeyir bəyin ruhunu şad edən ən böyük yenilik yeni bir binanın, yeni bir tədbirin və ya yeni bir layihənin adı deyil.
Ən böyük yenilik onun yaratdığı milli musiqi məktəbinin zamanla birlikdə yaşaması, inkişaf etməsi və gələcək nəsillərə daha böyük elmi və sənət dəyəri ilə ötürülməsidir.
Cəmilə ÇİÇƏK
Tədqiqatçı-jurnalist,
Zekainfo.az saytının baş redaktoru