Şəmsiyyə Musaqızı,
Əməkdar jurnalist


Elə insanlar var, dünyadan köçəndən sonra da evlərindən, ailələrindən, doğmalarının qəlbindən əskilmirlər. Onlar yoxluqları ilə belə var olmağı bacarırlar. Adları çəkiləndə üzlərə təbəssüm qonur, gözlər dolur, xatirələr dil açır. Elə bil, bir azdan qapı açılacaq, indicə içəri girib həmişəki ağır təbiəti, təmkinli duruşu ilə öz yerini tutacaq, söhbətə qoşulacaq, hamını diqqətlə dinləyəcək…
İki dəfə Əməkdar mədəniyyət İşçisi fəxri adını almış, tanınmış jurnalist Şakir Yaqubov da belə insanlardandır.
Oktyabrın 15-də Şakir müəllimin vəfatının üçüncü ildönümü idi. Həmin gün ailəsinin yanında olmağa, doğmalarının kədərinə şərik çıxmağa çalışsaq da, obyektiv səbəblərdən bu istəyimizi gerçəkləşdirə bilmədik. Nəhayət, oktyabrın 25-də Şakir müəllimin ömür sürdüyü, sevib-sevildiyi, xatirələrinin hər küncünə hopduğu evə gəldik.
Bizi onun ömür-gün yoldaşı Elminaz xanım qarşıladı. Ümumi cərrah olan qızı Aynur da evdə idi. Həm də mətbəxdə yeməkləri süfrəyə hazırlayırdı. Evə daxil olanda ilk hiss etdiyim duyğu qəribə bir doğmalıq oldu. Şakir müəllim gözə görünməsə də, sanki hər yerdə idi. Divarlarda, əşyaların arasında, söhbətlərin dərinliyində, Elminaz xanımın baxışlarında, qızının çöhrəsində, nəvələrinin gözlərində…
Mən Şakir Yaqubovu yaxşı tanıyırdım. «Azərbaycan gəncləri» qəzetində birgə çalışmışıq. Onun jurnalistliyindən, peşəkarlığından, mətbuatımızdakı xidmətlərindən ayrıca danışmağa ehtiyac duymuram. Şakir müəllim Azərbaycanda tanınan, imzasına hörmət edilən jurnalistlərdən idi. Bu dəfə onun başqa bir tərəfini – insanlığını, həssaslığını, mərhəmətini, ədalətini, ailəsinə və doğmalarına bağlılığını qələmə almaq istəyirəm. Çünki bəzən insanın necə böyük şəxsiyyət olduğunu onun haqqında yazılanlardan daha çox, geridə qoyduğu ailənin sevgisi danışır.
Elə bir sevgi ki, illər də, ayrılıq da onu dəyişə bilmədi
Şakir müəllim Bakı Dövlət Universitetində təhsil alarkən onunla eyni fakültədə oxuyan bir qıza vurulmuşdu. Özü Astara torpağından idi, Elminaz xanım isə Tovuzdan. Biri Azərbaycanın cənubundan, digəri qərbindən… Amma sevginin nə bölgəsi var, nə sərhədi, nə də məsafəsi. Ürəklər bir-birini tapanda coğrafiyanın heç bir hökmü qalmır.
Onlar bir-birini sevmişdilər. Həm də elə-belə yox, ömrün bütün sınaqlarına sinə gərən, illər keçdikcə köhnəlmək əvəzinə daha da dərinləşən bir məhəbbətlə.

Gənclik illərində başlayan bu sevgi ailəyə çevrildi. Elminaz xanımla Şakir müəllimin ocağında iki gözəl qız – Aynur və Aysel böyüdü. Bu gün Aynur tanınmış həkim-cərrah, Aysel isə diplomatdır. Hər ikisinin iki övladı var. Deməli, Şakir müəllimin sevgisindən, zəhmətindən, tərbiyəsindən yaranan bir dünya bu gün də yaşayır, böyüyür, gələcəyə doğru yol gedir.
İnsan üçün bundan böyük xoşbəxtlik varmı? Dünyadan köçəsən, amma adın ailəndə ehtiramla çəkilə, övladların səni sevgi ilə xatırlaya, nəvələrin sənin adını qürurla daşıya, ömür-gün yoldaşın isə illər keçsə də, səni dünən ayrılmış kimi sevə…
Şakir müəllim bu xoşbəxtliyi qazanmış insanlardandır.
«Şakir» deyəndə Elminaz xanımın gözləri danışırdı…
Bizi qonaq edən Elminaz xanım gözəl bir süfrə açmışdı. Özü də xüsusi olaraq Şakir müəllimin doğulduğu bölgəyə xas yeməklər hazırlamışdı. Dedi ki, bunları Şakirgilin bölgəsinə məxsus yeməklərdir deyə hazırlamışam, qoy onun ruhu şad olsun.
Bu sözün içində nə qədər sevgi, nə qədər nisgil, nə qədər sədaqət vardı…
Düşündüm ki, insan sevdiyi adamı itirəndən sonra da onun zövqünü, adətini, doğulduğu torpağın dadını-damağını yaşadırsa, bu, sadəcə xatirəyə hörmət deyil. Bu, məhəbbətin gündəlik həyata çevrilmiş formasıdır. Sevdiyin insanın yoxluğunda belə onun sevdiklərini yaşatmaq, onun üçün əziz olanları qorumaq, sanki hər gün ona «Səni unutmamışam» deməkdir.
Kaş Şakir müəllim özü də həmin süfrənin başında olaydı! İnanıram ki, çox sevinərdi. İş yoldaşlarını, həmkarlarını qonaq görəndə necə fərəhlənərdisə, yenə elə sevinərdi. Bəlkə də özünəməxsus təmkinlə gülümsəyər, hamının halını soruşar, söhbətlərə qulaq asar, qonaqlarının rahatlığı üçün əlindən gələni edərdi.
Amma o, yox idi. Daha doğrusu, gözlə görünən şəkildə yox idi. Çünki o süfrədə Şakir müəllimin adı vardı, xatirələri vardı, sevgisi vardı. Ən əsası, onu üç il əvvəl itirmiş bir qadının qəlbində hələ də yaşayan Şakir vardı.
Süfrə arxasında keçirdiyimiz üç-dörd saat ərzində Elminaz xanım dönə-dönə Şakir müəllimdən danışdı. Onların sevgisindən, birgə həyatlarından, uşaqları necə böyütmələrindən, dostlarından, xatirələrindən söz açdı. Şakir müəllimdən sonra da bu ailə ilə dostluğunu davam etdirən insanları minnətdarlıqla yada saldı.
Söhbət nədən başlayırdısa-başlasın, gəlib Şakirə çıxırdı. Sanki Elminaz xanımın danışdığı hər yolun sonunda bir Şakir dayanmışdı. Onun hər xatirəsi başqa bir xatirənin qapısını açırdı. Bir söz, bir hadisə, bir ad onu yenidən illərin o üzünə aparırdı.
Bəzən danışarkən həyəcanlanır, nəfəsi təngiyirmiş kimi olurdu. Bunu hiss etdiyimdən söhbətin istiqamətini dəyişmək, onu bir az bu ağır duyğulardan ayırmaq üçün başqa mövzuya keçməyə çalışırdım. Amma nə fayda? Bir azdan yenə Şakirə qayıdırdıq.
Sözünün əvvəli də Şakir idi, sonu da…
O an anladım ki, bəzi sevgilər bitmir. Sadəcə, insanın gündəlik həyatından çəkilib xatirələrinə sığınır. Bəzən bir yeməyin dadında, bəzən köhnə bir əhvalatda, bəzən dostların gəlişində, bəzən də adını çəkərkən titrəyən səsdə yaşayır. Və illər keçdikcə bu sevgi azalmaq əvəzinə, insanın varlığına daha dərindən hopur.
Elminaz xanımın danışdıqlarında bir dəfə də olsun Şakir müəllimdən keçmiş zamanda danışan, onu həyatından tamamilə ayrılmış biri kimi qəbul edən bir ruh halı hiss etmədim. O, Şakiri itirmişdi, amma Şakirlə yaşadığı ömrü itirməmişdi. Onun sevgisini özündə yaşadır, bu sevginin xatirələrini qoruyur, sanki hər söhbətdə bir az da yaşadırdı.
Bəlkə də əsl sədaqət elə budur: insanın yoxluğuna alışmaq, amma sevgisinin yoxluğuna heç vaxt razılaşmamaq.
Bir insanın qoyub getdiyi ən böyük miras
Şakir müəllimin nəvələrindən də danışdıq. Onlar da valideynləri kimi tərbiyəli, ədəbli, gözəl davranışları ilə seçilən uşaqlardır. Bu ailəyə baxanda bir daha görürsən ki, insanın ömrü yalnız yaşadığı illərlə ölçülmür. Onun əsl ömrü yetişdirdiyi övladlarda, verdiyi tərbiyədə, aşıladığı dəyərlərdə, başqalarının qəlbində oyatdığı sevgidə davam edir.
Şakir müəllim sağlığında özünə abidə qoyan insanlardandır. Ancaq onun abidəsi nə mərmərdədir, nə də tuncda. Onun abidəsi qızlarının uğurlarında, nəvələrinin tərbiyəsində, həyat yoldaşının sədaqətində, dostlarının vəfasında, onu tanıyanların yaddaşındadır.
Bir də o evdədir. Elminaz xanımın hər gün yaşatdığı xatirələrdə, Şakir müəllimin bölgəsinə xas yeməklərin hazırlandığı mətbəxdə, qonaqlar üçün açılan süfrədə, söhbətlərin dönüb-dolaşıb gəldiyi o əziz addadır.
Bəzən bir insanın böyüklüyünü anlamaq üçün onun haqqında yüzlərlə səhifə yazmaq lazım gəlmir. Onun yoxluğunda ailəsinin necə yaşadığına baxmaq kifayətdir. Əgər illər keçir, amma sevgi azalmırsa; əgər övladlar atalarını ehtiramla anırsa; əgər həyat yoldaşı onun dostlarını öz doğmaları kimi qəbul edirsə; əgər dostlar illər sonra da həmin evin qapısını döyürlərsə, deməli, o insan yaşadığı ömrü mənalı yaşayıb.
Şakir müəllimin evində bunun şahidi olduq.
Süfrə arxasında əyləşən həmkarları - "Xalq qəzeti"nin müxbiri, "Tərəqqi " medallı Zərifə Bəşirqızı, Əməkdar jurnalist Əntiqə Qonaq, "Söz" jurnalının baş redaktoru Sevda Əlibəyli də onun
haqqında xoş sözlər söylədilər. Hər kəsin yaddaşında öz Şakiri vardı. Birinin xatirəsində diqqətli həmkar, digərinin yaddaşında etibarlı dost, başqasının düşüncəsində ədalətli və mərhəmətli insan… Bu xatirələrin hamısını birləşdirən isə eyni hiss idi: dərin hörmət və səmimi sevgi.
Dostluq insanın arxasınca danışılan xoş sözlərdən ibarət deyil. Əsl dostluq illər keçəndən sonra da qapını döymək, ailənin yanında olmaq, xatirələri bölüşmək, bir insanın yoxluğunu doğmalarına tək yaşatmamaqdır. Şakir müəllimin dostlarının bu ailə ilə əlaqələrini davam etdirməsi də elə həmin sədaqətin başqa bir təzahürüdür.
Sevginin bitmədiyi ev…

Düşünürəm ki, hər kəsə qismət olmayan bir xoşbəxtlik var: dünyadan köçəndən sonra da sevilmək. Həm də sadəcə adının yaxşılıqla çəkilməsi deyil, yoxluğunun hər gün hiss edilməsi, xatirələrinin gündəlik həyatın bir parçası olaraq qalması, sevdiklərinin qəlbində əvvəlki yerini qoruyub saxlaması…
Şakir müəllimə bu xoşbəxtlik nəsib olub.
Elminaz xanımın sədaqətində, Aynurun və Ayselin sevgisində, nəvələrinin tərbiyəsində, dostlarının vəfasında onun ömrü davam edir. Bəlkə də insanın dünyadan köçməyən tərəfi elə budur: özündən sonra qoyub getdiyi sevgi.
O evdən ayrılarkən düşünürdüm ki, bəzi evlərin qapısından çıxırsan, amma orada gördüklərin səninlə gəlir. Elminaz xanımın səsi, Şakir müəllim haqqında danışarkən gözlərində yaranan o ifadə, süfrədəki doğmalıq, həmkarların xatirələri uzun müddət yaddaşında qalır.
Bir də bir sual səni düşündürür: görəsən, insan sevdiyi adamın yoxluğuna necə dözür?
Bəlkə də dözmür. Sadəcə, onunla yaşadığı sevgini öz ömrünə çevirir. Hər gün onu xatırlayaraq, hər gün ondan danışaraq, onun sevdiklərini qoruyaraq yaşayır. Elminaz xanımın Şakir müəllimə olan sevgisi mənə bunu anlatdı.
Üç il keçib. Təqvimdə illər dəyişib, fəsillər bir-birini əvəz edib. Amma bir qadının ürəyindəki sevgi zamanın hökmünə tabe olmayıb. Şakir müəllim həmin evdə yoxdur, amma o ev Şakirsiz deyil.
Çünki bəzi insanlar gedəndən sonra da evlərinin sahibi olaraq qalırlar. Bəzi sevgilər isə ölümün belə ayıra bilmədiyi iki ürəyin arasında əbədi bir körpü yaradır.
Şakir müəllimlə Elminaz xanımın sevgisi məhz belə bir sevgidir.
Və o gün bir daha anladım: insan dünyadan köçəndə ömrü bitə bilər, amma sevdiklərinin qəlbində yaşatdığı məhəbbət bitmirsə, deməli, o, əslində, heç yerə getməyib.
Şakir müəllim də getməyib…
O, hələ də Elminaz xanımın söhbətlərindədir. Qızlarının qəlbindədir. Nəvələrinin tərbiyəsindədir. Dostlarının xatirələrindədir. O evdə açılan süfrələrdə, danışılan xatirələrdə, hər dəfə sevgi ilə deyilən adındadır.
Və Elminaz xanım danışdıqca bir həqiqət dönə-dönə təsdiqlənir:
Böyük sevginin nə son sözü olur, nə də son günü.
Sözünün əvvəli də Şakir idi, sonu da…

26.10.2026 Bakı