MUSA QƏNİYEV,
Azərbaycan Tibb Universiteti,
Tibb Elmləri Doktoru, Professor


Əslində sosialist təfəkkür tərzi süquta uğrayandan, yəni müstəqilləşdiyimiz son 36 ildə, bu məsələ daima müzakirə mövzusu olmuşdur. Cəmiyyətdə üzdə olan bəzi tanınmışlar, müxtəlif səbəblər gətirərək, bunun zərurət olmadığını, söyləyirlər. Böyük əksəriyyət isə, bu söyləntiləri Dövlətə "yarınmaq" kim qəbul edir, onları təhqir edir, söyür, hətta "xəstə" adlandırırlar.
Əvvəla, sosial dəstək, istək və arzudan asılı deyildir, bu qərarı Dövlət verir. Belə olan halda, fərdlər arasında yaranan fərqli yanaşmaya səbəb nədir? Bu paylaşım, məlum sualın sübutlu elmi təhlilinə həsr olunmuşdur.
Burada məqsəd kiminsə söylədiyinə münasibət bildirmək deyildir, fərqli fikirlərin yaranma mexanizminin incələnməsi və gələcəkdə əksqütblü cəbhəyə birdəfəlik son nöqtənin qoyulmasıdır.
Əvvəla, uşaqpulunun verilməsinə, yəni ailələrə sosial dəstəyə əks fikir söyləyənlərə, Dövlətin heç bir ehtiyacı yoxdur. Hətta belə söyləntilər, ictimai müzakirə və narazılığa səbəb olduğundan, Dövlət belə yanaşmanın tamamilə əksinə olmalıdır və əksinədir.
Bu cür düşüncə tərzinin yaranmasının yeganə səbəbi, hazırda qədəm qoyduğumuz sinifli cəmiyyətdir. Çünki bu cəmiyyət son olaraq yalnız iki- imkanlı (bunu "məlum səbəbdən" ali də adlandırırlar) və məzlum (birincilərə qulluq edən) insanlar qrupunu formalaşdırır.
Maddi təminatı, həyat şəraiti, yaşayış tərzi yüksəkdə olan birinci qrup, yəni idarəedənlər üçün, ikincilərin ehtiyac və real yaşayış durumunun dərki mümkünsüzdür. Yəni, öz reallığından kənara çıxa bilməyən insan, digər ailələrin bu pula, uşağın fundamental ehtiyacları üçün möhtac olduğunu duya bilmir.
Yəni burada savad və ya vəzifə heç bir rol oynaya bilməz. Çünki bu hal, baş beyinin reptil sisteminə bağlı, qarşısıalınmaz şərtsiz refleksdir.
Bu cür düşüncə tərzinə, bəzilərinin dediyi kimi patoloji hal kimi baxılmamalıdır. Söylədiyim səbəbdən, müəyyən sosiomədəni, psixoloji və idraki (koqnitiv) fərqliliklərlə bağlıdır.
Məsələn, formalaşan Koqnitiv və Analitik fərqliliyin əsasında, həmin insanlar sosial yardımı (uşaq pulunu) sadəcə "müftə pul" kimi görür və onun uşağın sağlamlığı, qidalanması, təhsili və gələcəkdə cəmiyyətə faydalı bir fərd kimi yetişməsi üçün, bir investisiya olduğunu qəbul etmir.
Başqa sözlə, digərlərinin ehtiyaclarını, xüsusən də aztəminatlı ailələrin, tək anaların və ya iqtisadi çətinlik çəkən insanların vəziyyətinə əksempatik yanaşma, məlum eqoist düşüncəyə yol açır.
​Psixologiyada "rigidlik" adlandırılan stereotipik düşüncə tərzi (məlum əks fikirlər) müasir dünyanın reallıqlarına, qadınların iqtisadi müstəqilliyinin ailə və cəmiyyət üçün nə qədər önəmli və zəruri olduğuna, adaptasiya etməyə imkan vermir. Yeni elmi, sosioloji və iqtisadi faktları qəbul etməkdə çətinlik törədir.
Son olaraq bildirirəm ki, ​Dünya təcrübəsində uşaq pulunun yoxsulluq riskini azaltdığı, ailədaxili ziddiyyətləri minimuma endirdiyi, valideyin azadlığı və rahat hərəkətinə (məsələn, uşağı bağçaya qoya bilməsinə) şərait yaratdığı sübut olunmiş həqiqətdir.
Bu səbəbdən, Dövlət bu təminatın həlli yollarını araşdırmalı və bütün yaş qrupları üzrə uşaqpulu verilməlidir. Bu tək günümüzün deyil, yaşadığımız dövrün zərurətidir.
Odur ki, bu haqda fərqli fikirlərin müzakirəsinə deyil, yalnız elmi əsasa istinad edən ​maariflənməyə və maarifləndirməyə ehtiyac vardır.