Ədəbiyyat sahəsində yalnız yazıb-yaratmaq və müxtəlif kitabların müəllifi olmaq kifayət deyil. Bir ədəbiyyatçı (şair, yazıçı, ədəbi təhlilçi və tənqidçi) öz işində bacarıqlı qələm sahibi olmaqla yanaşı həm də həyatda doğru-dürüst, əxlaqlı, mədəni və etikalı insan olmağa mükəlləfdir. Əgər bunlar yoxdursa, o zaman ədəb və ərkandan gələn və əslində ədəb-ərkana xidmət etməyə borclu olan ədəbi bacarıq elə də ciddi təsirə və faydaya malik olmur. Olanlar yalnız müvəqqəti xarakter daşıyan, bəzən müəllifinin öz zamanında, bəzən də müəllifinin vəfatı ilə unudulmağa məhkum olanlardan başqa bir şey deyil. Bütün bunlardan əlavə, bir şair və yazıçı həm də öz milli kimliyinə bağlı olmalı, öz qələmi ilə milli mənsubiyyəti və milli kimliyini, milli-mənəvi dəyərlərini tərənnüm etməlidir.
Heç şübhəsiz Azərbaycan ədəbi mühitinin belə dəyərli və ləyaqətli simalarından biri də yarım əsrdən çox bir müddət ərzində tam səmimiyyət və eyni halda təmannasız olaraq ədəbiyyat və incəsənətə, xüsusilə də öz milli kimliyi və milli-mənəvi dəyərlərinə layiqli xidmət göstərən Turan sevdalısı, Azərbaycan ədəbi mühitinin görkəmli nümayəndəsi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Turan Yazarlar Birliyinin başqanı, Turan Xalq şairi, "Turan Ödülü", "Həməşəra" Fəxri Diplomu, "Məhəmməd Füzuli" Fəxri Ödülü, "Ustad Niftalı Göyçəli" Ödülü, "Ziyadar" Mükafatı və "Əsrin yazarı" medalı laureatı, ədəbiyyatşünas, türkoloq, aşıq, yazıçı-şair Ustad Niftalı Göyçəli (Niftalı Dədə)-dir.
O, bununla bağlı "Qədim Turan eposu" əsərini ərsəyə gətirmiş və bu mövzuda ilk möhtəşəm işə imza atmışdır. Bundan əlavə, Ustad Niftalı Göyçəlinin "Bötüv Azərbaycan eposu" adlı əsərini də göstərmək olar. Müəllif bu kitabda milli kimlik, tarixi olaylar, milli mənsubiyyət və azadlıq hərəkatı kimi bir sıra dəyərli tarixi və milli mövzularla yanaşı həm də "Tomris dastanı"nı təqdim etmişdir.
Tomris xatun qədim Türk-Sak tayfalarından olan massagetlərin məşhur qadın hökmdarı, çariçası və sərkərdəsidir. Əri vəfat etdikdən sonra Massaget tayfalarının başına keçmişdir. Massagetlər Dərbənddən Şirvana və Kür çayına qədər olan ərazilərdə, qədim Azərbaycan torpaqlarında məskunlaşmışdılar. Tomris müdrik siyasəti, güclü iradəsi və qorxmazlığı ilə seçilib. Qədim yunan mənbələrində onun orijinal adı "Tomyris" formasında qeyd edilir.
Tomris xatun eradan əvvəl VI əsrdə hakimiyyətdə olan və qədim dünyanın məğlubedilməz imperatoru, eyni halda Əhəməni İmperiyasının hökmdarı sayılan Böyük Kuruşa (II Kiros və ya Kuruşe-bozorg) - (təq. e.ə. 600 - e.ə. 530) qarşı apardığı şanlı mübarizə və sonda ona qalib gəlməsi ilə adını tarixə yazdırmışdır...
Məlumat üçün qeyd etmək lazımdır ki, milli kimliyimizi qoruyub-saxlamaq və müasir nəsillərlə yanaşı gələcək nəsillərə çatdırılması hədəfi ilə qələmə alınmış "Tomrisnamə" poeması Ustad Niftalı tərəfindən 2009-cu ildə ərsəyə gələrək "Tomris dastanı" başlığı altında 2011-ci ildə Bakıda "Elm və təhsil" nəşriyyatı tərəfindən işıq üzü görmüş "Bütöv Azərbaycan eposu" adlı 228 səhifəlik əsərinin 24-35-ci səhifələrində yer almışdır.
Ustad Niftalı Göyçəlinin “Tomrisnamə” poeması Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq tarixini və zəngin milli-mənəvi dəyərlərini tərənnüm edən möhtəşəm bir bədii nümunədir. Sənətkar bu epik əsərdə tarixdə silinməz iz qoymuş ilk qadın türk hökmdarı və cəsur sərkərdə Tomris xatunun misilsiz hünərini yüksək poetik dillə canlandırmışdır. Poema massagetlərin yadelli işğalçılara qarşı apardığı müqəddəs azadlıq mübarizəsini, sarsılmaz vətənpərvərlik, ləyaqət və rəşadət ideyalarını özündə geniş şəkildə birləşdirir.
Ustad Niftalı ulu əcdadlarımızın müstəqillik ruhunu və qadınlarımızın şanlı dövlətçilik tariximizdəki mühüm rolunu böyük ustalıqla oxuculara çatdırır. Bu qiymətli əsər gənc nəslə güclü milli kimlik şüuru aşılamaq və bütöv Turan coğrafiyasının epik qəhrəmanlıq salnaməsini gələcək nəsillərə yaşatmaq baxımından müstəsna ədəbi əhəmiyyət kəsb edir.
Həmin bədii ədəbi, eyni halda elmi və tarixi əsər hal-hazırda Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan Milli Kİtabxanasında, eləcə də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Prezindent Kitabxanasında qorunub saxlanılır. Kitabın elektron (PDF) versiyasını Milli Kitabxananın rəsmi portalından da izləmək mümkündür.
Burada Ustad Niftalı Göyçəlinin "Tomrisnamə" adlı önəmli və gözəl üslubda, eyni halda sadə və axıcı qafiyə sistemi əsasında qələmə aldığı poeması ilə yaxından tanış oluruq:







۞ Fürsətdən istifadə edib, görkəmli şairimiz Ustad Niftalı Göyçəliyə milli kimliyi tərənnüm edən belə bir möhtəşəm əsərə görə səmimi təşəkkürümü bildirir, ona Ulu Tanrıdan uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram!
Ustad Niftalı Göyçəlinin "Tomrisnamə" poemasının ilk növbədə ədəbiyyatçılar, daha sonra öz milli kimliyinə sadiq olan insanlar tərəfindən dəyərləndirilməsi ümidi ilə...

İlqar İsmayılzadə
(Fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, "Həməşəra" mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, AJB, AYB və TYB-nin üzvü,
TYB-nin İdarə Heyətinin üzvü, Turan Xalq yazarı, teoloq, araşdırmaçı, tərcüməçi, yazıçı-publisist)
01.10.2026