Bəzən insanı tanımaq üçün onun haqqında yazılmış uzun-uzadı cümlələrə ehtiyac qalmır. Bir şeirinə baxmaq, bir söhbətini dinləmək, insanlara münasibətini görmək kifayətdir. Çünki söz insanın iç dünyasının güzgüsüdür. Ürəyində sevgi olanın sözü də sevgi ilə yoğrular, Vətənə bağlı olanın misralarından torpağın ətri gələr, insanı sevən qələm sahibinin yazılarında mərhəmət, səmimiyyət və doğmalıq duyular.
Zümrüd xanım Meyfulla qızı Vəliyeva da sözə ürəyinin işığı ilə gələn, poeziyanı həyatının mənəvi yol yoldaşına çevirən xanımlardandır.
Onun ömür yolu Azərbaycanın dilbər guşələrindən biri olan Qəbələ rayonunun Laza kəndindən başlayır. Dağların əzəməti, təbiətin saf nəfəsi, kənd həyatının sadəliyi və doğma torpağın insan qəlbində yaratdığı bağlılıq, yəqin ki, onun dünyagörüşünün formalaşmasında özünəməxsus izlər buraxıb. Çünki dağ kəndində böyüyən insanın ruhunda bir ucalıq, təbiətlə iç-içə yaşayan insanın duyğularında isə bir saflıq olur.
Zümrüd xanım orta təhsilini Qəbələ rayonunun Zalam kənd tam orta ümumtəhsil məktəbində alıb. Sonralar həyat yolunun başqa bir mərhələsində Bakıya üz tutaraq kollecdə modelyer peşəsinə yiyələnib. Modelyerlik zahirən geyim və biçim sənəti kimi görünsə də, əslində burada da zövq, incəlik, rəng duyumu, gözəlliyi görmək və onu yaratmaq bacarığı mühüm rol oynayır. Bəlkə də onun poeziyaya olan sevgisi ilə bu sənət arasında görünməz bir bağ var: biri parçaya forma verir, digəri sözə...
Birində rənglər danışır, digərində misralar.
Birində insanın zahiri gözəlliyi tamamlanır, digərində onun mənəvi dünyası.



Zümrüd xanımın poeziyaya marağı gənclik illərindən başlayıb. Bu maraq zaman keçdikcə sadəcə həvəs olaraq qalmayıb, yaradıcılıq yoluna çevrilib. Şeir onun üçün yalnız qafiyəli sözlər düzümü deyil, ürəyin danışıq dili, düşüncələrin ifadə forması, bəzən də insanın öz-özü ilə söhbətidir.
Şair olmaq asan deyil. Şair yalnız gördüyünü yazmır, gördüklərinin arxasında görünməyəni də duyur. Başqalarının yanından sakitcə keçdiyi bir hadisənin ağrısını, sevincini, nisgilini, ümidini öz qəlbində hiss edir. Ona görə də həqiqi poeziyanın başlanğıcı qələmdə yox, ürəkdədir.
Zümrüd Vəliyevanın yaradıcılıq dünyasına nəzər saldıqda onun kitablarının adları belə müəyyən bir mənəvi yolun xəritəsini xatırladır: “Sevgi dənizi”, “Mənim ömür yolum”, “Şəhid ruhu”.

Bu adların hər birinin arxasında ayrıca bir dünya dayanır.
“Sevgi dənizi” — insan qəlbinin ən böyük sərvətindən danışır. Sevgi varsa, həyatın rəngi dəyişir. Ana sevgisi, övlad sevgisi, Vətən sevgisi, insan sevgisi... Hər biri insan ömrünün ayrı bir çalarıdır.
“Mənim ömür yolum” — bir insanın öz həyatına poetik baxışıdır. Ömür yalnız yaşanan illərin cəmi deyil. Ömür xatirələrdir, sevinclərdir, itkilərdir, görüşlərdir, ayrılıqlardır, arzular və ümidlərdir.
“Şəhid ruhu” isə artıq fərdi duyğulardan daha böyük bir mənəvi məkanı ifadə edir. Şəhid adı qarşısında söz də ehtiyatla danışır. Çünki şəhidlik müqəddəsliyin, Vətən sevgisinin, fədakarlığın zirvəsidir. Bu mövzuya müraciət edən qələm sahibinin məsuliyyəti də böyükdür.
Zümrüd xanımın poeziyada bu mövzulara üz tutması onun yaradıcılıq dünyasının yalnız şəxsi duyğulardan ibarət olmadığını, Vətənə, millətə, insan taleyinə bağlılığını göstərir.



Zümrüd Vəliyevanın şeirləri dövri mətbuatda dərc olunur, müxtəlif almanaxlarda oxuculara təqdim edilir. Bu, onun yaradıcılığının artıq yalnız şəxsi duyğu dünyasında qalmadığını, oxucu ilə mənəvi ünsiyyətə çevrildiyini göstərir.
Şair üçün oxucu ən böyük sınaqdır.
Sən yazırsan, sözünü kağıza etibar edirsən. Sonra həmin söz səndən ayrılıb öz yoluna gedir. Kiminsə qəlbinə toxunur, kiminsə yaddaşında qalır, kiminsə həyatında bir duyğunu oyadır. Bax, poeziyanın möcüzəsi də budur.
Zümrüd xanımın yaradıcılıq fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi də diqqətdən kənarda qalmayıb. O, “İlin vətənpərvər şairi”, “Xarı bülbül” diplomlarına layiq görülüb, “Qızıl Qələm” media mükafatı laureatıdır. Bu mükafat və təltiflər onun yaradıcılıq fəaliyyətinə verilən dəyərin ifadəsidir.
Lakin əslində qələm adamı üçün ən böyük mükafat oxucunun “sənin bu şeirin mənə toxundu” deməsidir.
Çünki medal sinədə, diplom divarda qalır, amma yaxşı söz insanın yaddaşında yaşayır.



Zümrüd xanım yalnız fərdi yaradıcılığı ilə kifayətlənmir. O, ədəbi mühitdə fəal iştirak edir, müxtəlif yaradıcılıq birliklərinin tədbirlərində, görüşlərində və ədəbi proseslərində yaxından iştirak göstərir.
“Qələbənin səsi” ədəbi birliyinin, “İsmayıllı Yazarları” ədəbi-ictimai birliyinin və “Dağ çiçəkləri” ədəbi məclisinin fəal üzvü olması onun ədəbiyyata bağlılığının daha bir göstəricisidir.
Ədəbiyyatın gözəlliyi ondadır ki, o, insanları söz ətrafında birləşdirir. Eyni misranın ətrafında müxtəlif talelər, müxtəlif xarakterlər, müxtəlif dünyagörüşləri görüşür. Ədəbi məclislər də bu baxımdan sözün, fikrin, yaradıcılığın doğma ocaqlarıdır.
Zümrüd xanım həmin ocaqlarda öz sözü, öz nəfəsi, öz dünyası ilə iştirak edir.



Lakin Zümrüd xanımı yalnız şair kimi təqdim etmək onun şəxsiyyətinin bütöv mənzərəsini yaratmazdı.
O, hər şeydən əvvəl qadındır, anadır, həyatın məsuliyyətini çiyinlərində daşıyan qayğıkeş insandır.
Ailəlidir, bir övladı var. Ana olmaq insan həyatının ən böyük məktəblərindən biridir. Ananın övladı ilə bağlı arzuları bitmir. Övlad böyüdükcə ananın arzuları da böyüyür. Bir vaxt onun ilk addımlarına sevinən ana sonralar onun gələcəyini düşünür, xoşbəxtliyini arzulayır, həyat yolunun işıqlı olmasını istəyir.
Zümrüd xanımın da bir ana kimi qarşıda çoxlu arzuları var.
Ana qəlbi qəribədir: özünə çox şey istəməz, övladına isə dünyanı arzulayar.
Bəlkə də onun bəzi şeirlərindəki kövrəkliyin, həssaslığın, duyğusallığın kökündə məhz bu ana ürəyi dayanır.



Hazırda Zümrüd xanım İsmayıllı rayonunun İvanovka kəndində yaşayır.
İvanovka sadəcə yaşayış məntəqəsi deyil, özünəməxsus tarixi, mədəniyyəti, əmək ənənələri və insanları olan bir məkandır. Bu kəndin ictimai həyatında fəal iştirak etmək, cəmiyyətin qayğılarına biganə qalmamaq da insanın sosial məsuliyyətini göstərir.
Zümrüd xanım burada da öz fəallığı ilə seçilir. O, yaşadığı mühitə yalnız yaşayış ünvanı kimi baxmır. İnsan yaşadığı yerə bağlanırsa, onun ağrı-acısını da, sevincini də özününkü bilir.
İctimaiyyətçi olmaq da elə budur: yalnız özünü düşünməmək, ətrafındakı insanlara, cəmiyyətə, yaşadığı məkana qarşı məsuliyyət hiss etmək.
Zümrüd xanımın xarakterindəki qayğıkeşlik, səmimiyyət və insanlarla ünsiyyət qurmaq bacarığı onun ictimai fəallığı ilə də tamamlanır.



Zümrüd xanım haqqında danışarkən onun zahiri gözəlliyini deyil, ilk növbədə mənəvi gözəlliyini vurğulamaq istərdim.
Çünki qadını gözəl edən yalnız üzünün cizgiləri deyil.
Qadını gözəl edən onun sözündəki səmimiyyət, baxışındakı mərhəmət, davranışındakı nəciblik, ailəsinə bağlılığı, dostuna sədaqəti, insanlara münasibəti və çətin günlərdə sınmamaq bacarığıdır.
Zümrüd xanımın haqqında deyilən “qayğıkeş insan, gözəl, səmimi qadın” ifadələri onun şəxsiyyətinin bu tərəflərini tamamlayır.
Əsl xanımlıq da elə budur.
Səs qaldırmadan hörmət qazanmaq, özünü göstərməyə çalışmadan seçilmək, heç kimin haqqına girmədən öz haqqını qorumaq, insanlara yuxarıdan aşağı baxmadan öz dəyərini saxlamaq...
Belə qadınların varlığı ailəyə də, cəmiyyətə də mənəvi rəng qatır.



Zümrüd adının özündə də bir incəlik var. Zümrüd qiymətli daşdır. Amma mən Zümrüd xanımın adını daha çox doğulduğu dağların qoynunda bitən çiçəklərlə bağlamaq istərdim.
Çünki dağ çiçəyi necə öz təbiiliyini itirmədən gözəl qalırsa, insan da öz mənəvi saflığını qoruduğu müddətdə gözəldir.
O, Qəbələnin dağlarından başlayıb sözün yolları ilə İsmayıllıya gəlib çıxan bir ömür sahibidir.
Laza kəndinin xatirələri, Zalam məktəbinin illəri, Bakıdakı tələbəlik dövrü, modelyerlik sənəti, gənclikdən başlayan poeziya sevgisi, kitablar, şeirlər, ədəbi məclislər, ictimai fəaliyyət, ailə və analıq qayğıları — bütün bunlar bir qadın ömrünün ayrı-ayrı səhifələridir.
Və bu səhifələrin hamısını birləşdirən bir xətt var:
İnsan qalmaq!
Çünki sənətkarın böyüklüyü yalnız neçə kitab yazmasında deyil. Onun böyüklüyü insanlığını qorumasındadır.



Bu gün Zümrüd Vəliyevanın yaradıcılıq yolu davam edir. Onun qarşısında hələ yazılmamış çoxlu şeirlər, deyilməmiş çoxlu sözlər, qurulmamış çoxlu arzular var.
Hər yeni yaş insan ömrünün bir mərhələsini tamamlayır, amma yaradıcı insan üçün yeni başlanğıclar da gətirir.
Bəlkə sabah onun qələmi yeni bir kitabın səhifələrində görüşəcək oxucu ilə.
Bəlkə yeni misralarında İvanovkanın səhəri görünəcək.
Bəlkə Qəbələnin dağları yenidən şeirə çevriləcək.
Bəlkə bir ana duyğusu, bir qadın nisgili, bir Vətən sevgisi yeni misralarda özünə yer tapacaq.
Bunu zaman göstərəcək.
Amma bir həqiqət artıq bəllidir: Zümrüd xanım Meyfulla qızı Vəliyeva sözə könül verib və sözün məsuliyyətini daşıyan qadındır.
Onun yaradıcılıq yolunda sevgi də var, Vətən də var, insan da var, ana qəlbi də var, ömür düşüncəsi də.
Qələm isə hələ yolun başlanğıcındadır...
Arzu edək ki, bu qələm heç vaxt yorulmasın. Misraları həmişə ürəkdən gəlsin, ürəklərə də yol tapsın. Qoy onun “Sevgi dənizi” heç vaxt qurumasın, “Mənim ömür yolum” kitabının səhifələri yeni gözəl xatirələrlə zənginləşsin, “Şəhid ruhu” qarşısında duyduğu ehtiram isə Vətən sevgisinin əbədi işığı kimi yaşasın.
Qoy ana arzuları gerçəyə dönsün, ailə ocağı daim isti olsun, dostları və həmkarları ətrafında çoxalsın.
Qoy Zümrüd xanım Vəliyeva ömrünün bundan sonrakı illərini də sözlə, sevgi ilə, insanlıqla və yaradıcılıqla bəzəsin.
Çünki bəzi insanlar ömür sürürlər.
Bəzi insanlar isə ömürlərini sözə çevirirlər.
Zümrüd xanım da ömrünü sözə çevirənlərdəndir. Möhkəm can sağlığı və yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram. Yeni yaşınız mübarək olsun!