Təcili yardım həkimi,
Fətullayeva Pərvanə

Meymunçiçəyi, Orthopoxvirus cinsinə aid olan zoonotik bir virusdur. İlk dəfə 1958-ci ildə meymunlar arasında aşkarlanıb, lakin insanlarda ilk yoluxma halı 1970-ci ildə qeydə alınıb.
COVID-19-dan fərqləri;
1. Yayılma yolları:
COVID-19 daha çox hava-damcı yolu ilə sürətlə yayılır.
Meymunçiçəyi əsasən yaxın təmas, yoluxmuş şəxsin dəri səpgiləri ilə təmas, bədən mayeləri və ya yoluxmuş əşyalar vasitəsilə ötürülür.
2. Yoluxma sürəti: Meymunçiçəyi COVID-19 qədər yoluxucu deyil və daha lokal yayılma göstərir.
Meymunçiçəyinin inkubasiya dövrü 6-13 gün arasında dəyişir (bəzi hallarda 21 günə qədər). Əlamətlər:
Yüksək hərarət
Güclü baş ağrısı
Limfa düyünlərinin şişməsi (COVID-19-da bu simptom yoxdur)
Əzələ ağrıları və ümumi halsızlıq
1-3 gün sonra səpgilər: ilk növbədə üz, daha sonra bədənə yayılan vezikulyar və pustulyar səpgilər.
Proqnoz və Risk Qrupları
Xəstəlik əksər hallarda yüngül keçir, lakin risk qrupundakı şəxslərdə (uşaqlar, immuniteti zəif olanlar) ağırlaşmalar yarana bilər. Ölüm səviyyəsi 1-10% arasında dəyişir və əsasən virusun mərkəzi Afrika ştammlarında daha yüksəkdir.
Təcili Tibbi Yardımın və ilkin səhiyyə xidmətinin taktikası
1. Diaqnoz:
Klinik simptomlara əsasən ilkin diaqnoz qoyulur.
Dəqiqləşdirmə üçün laboratoriya müayinələri (PCR və ya elektron mikroskopiya) tələb olunur.
2. Təcrid tədbirləri:
Yoluxmuş şəxslər dərhal təcrid edilməli, tibb işçiləri fərdi qoruyucu vasitələrdən istifadə etməlidirlər.
3. Simptomatik müalicə:
Hərarətin və ağrıların idarə olunması.
İkincili bakterial infeksiyaların qarşısının alınması üçün antibiotiklər (zəruri hallarda).
4. Əlaqələrin izlənməsi: Potensial yoluxan şəxslər izlənməli və 21 gün ərzində müşahidə edilməlidir.
Profilaktik Tədbirlər
Yoluxmuş şəxslərlə təmasdan çəkinin.
Şəxsi gigiyena qaydalarına ciddi riayət edin.
Meymunçiçəyi əleyhinə peyvəndlər mövcuddur (ənənəvi çiçək peyvəndləri müəyyən (85%) qorunma təmin edir).
Meymunçiçəyi hal-hazırda COVID-19 qədər böyük qlobal təhlükə deyil, lakin düzgün yanaşma və məlumatlandırma xəstəliyin yayılmasının qarşısını ala bilər. Tibb mütəxəssisləri və əhali ehtiyatlı olmalı, gigiyena və təcrid qaydalarına əməl etməlidir.