Uzun illər hesab olunurdu ki, eyni kitabları dəfələrlə oxuyan insanlar yenilikdən qaçır, tənbəldirlər və ya reallıqdan uzaqlaşmağa çalışırlar. Lakin son araşdırmalar göstərir ki, bu fikir tam doğru deyil. Psixoloqlar bildirirlər ki, sevilən kitabları yenidən oxumağın əsas səbəbi emosional rahatlıq, nostalji hissi və insanın özünü daha yaxşı hiss etmək istəyidir.

Araşdırmaya görə, bir çox oxucu yeni əsər seçmək əvəzinə əvvəllər oxuduğu kitablara şüurlu şəkildə qayıdır.

Onlar bunu vaxt keçirmək üçün deyil, tanış qəhrəmanlarla yenidən görüşmək, sevdikləri atmosferi yenidən yaşamaq və nostalji hissini yaşamaq üçün edirlər.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu davranış çox vaxt reallıqdan qaçış kimi qiymətləndirilsə də, əslində bu anlayışın iki fərqli tərəfi var. Birinci halda insan problemlərdən qaçmağa çalışır, ikinci halda isə özünə müsbət emosiyalar qazandırmaq və daxili rahatlıq tapmaq istəyir.

Oslo Universiteti və Norveç Elm və Texnologiya Universitetinin alimi Frode Stenseng uzun illər bu mövzunu araşdıraraq reallıqdan uzaqlaşmanın iki fərqli motivini müəyyənləşdirib. Onun fikrincə, bəzi insanlar mənfi hisslərdən yayınmaq üçün, digərləri isə müsbət emosiyalar əldə etmək üçün tanış fəaliyyətlərə və sevdikləri kitablara qayıdırlar.

Araşdırmalar göstərib ki, müsbət emosiyalar qazanmaq məqsədilə edilən bu seçim insanın psixoloji rifahına müsbət təsir göstərir. Əksinə, yalnız problemlərdən qaçmaq məqsədi daşıyan davranışlar stress, təxirəsalma vərdişi və digər psixoloji çətinliklərlə əlaqəli olur.

Son araşdırmalardan biri də göstərib ki, oxucuların təxminən yarısı növbəti kitab kimi yeni əsər deyil, əvvəllər oxuduqları kitabı seçirlər. Respondentlərin əksəriyyəti bunun səbəbi kimi tənbəlliyi deyil, həmin kitabın yaratdığı emosional rahatlığı, tanış personajlarla yenidən vaxt keçirmək istəyini və nostalji hissini göstərib.

Psixoloqlar bildirirlər ki, burada beynin işləmə prinsipi də mühüm rol oynayır. Gün ərzində iş, maliyyə, ailə, uşaqlar və digər məsələlərlə bağlı çoxlu qərarlar qəbul edən insanın diqqət və zehni resursları azalır. Axşam saatlarında tamamilə yeni bir romanın hadisələrini, personajlarını və süjetini izləmək beyin üçün əlavə yük yaradır.

Tanış kitab isə oxucudan daha az zehni enerji tələb edir. Oxucu artıq hadisələri və qəhrəmanları tanıdığı üçün sadəcə hekayənin yaratdığı hissləri yenidən yaşayır. Psixoloqlar bunu emosional tarazlığı bərpa etməyin təbii üsullarından biri hesab edirlər.

Mütəxəssislərin fikrincə, sevilən kitabları təkrar oxumaq intellektual tənbəllik deyil. Əksinə, bu, bir çox insanın şüurlu şəkildə etdiyi seçimdir və emosional rahatlıq, nostalji hissi və psixoloji balansın qorunmasına kömək edə bilər.