Dünyanın elə qəribə nizamı, Allahın elə qəliz hesabı var ki, bəzən mənə elə gəlir, adamlar iki yerə bölünür: adam var ki bu həyatda, sadəcə, yer tutur, yerə ağırlıq salır. Adam da var ki oturduğu yeri bəzəyir, ətrafına yüngüllük, işıq daxil edir. Hüquq elmləri doktoru, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin Aparat rəhbəri, ismayıllılıların sevimlisi, biz yazarların səmimi, ayrılmaz dostu Simran Həsənov məhz o ikinci tayfanın - ömrü bütövlük, ləyaqət imtahanı kimi yaşayanların ən ön sıralarındandır. Bu gün o, həyatın elə bir uca zirvəsinə - 70-dən 71-ə - müdriklik çağına qədəm qoyur ki, oradan geriyə baxanda ancaq fərəh, ağappaq ləyaqət və ədalətlə yaşanmış ömür görünür.



Mən adamı ilk baxışdan tanıyanam, onun daxili coğrafiyasını bircə cümlə ilə çəkib ortaya qoyanam. Hüquqşünas dostum Simran müəllimə baxanda o daxili coğrafiyanın ən təmiz, fırtınasız xəritəsini görürəm. Bilirsiniz, bu gün dünyada ədalətdən danışmaq, dürüstlük bəyanatları vermək çox asandır - söz ucuzlaşıb, cümlələr bazara çıxarılıb. Amma hüququn o quru, soyuq maddələrini ürəyin istiliyi ilə qovuşdurmaq, qanunun ismətini tam 70 il ləkəsiz qorumaq hər adamın qabiliyyəti, hər ürəyin hünəri deyil. Simran Həsənov maddələri bəzəyib səs-küy salanlardan olmayıb. O, bu illərdə ədaləti tərəziyə qoyanda bəşəri vicdanı həmişə öndə tutub, varlığı və ləyaqətli sükutu ilə həm qanunun keşiyində durub, həm də dostlarına sonsuz güvən verib.



Jurnalist gözü ilə baxanda görürsən ki, bəzi insanların ömrü sakit axan bir çaya bənzəyir. Üzərində heç bir fırtına qopmurmuş kimi görünür, amma o çayın dərinliyində elə bir mənəvi zənginlik, elə bir daxili dözüm var ki, heyran qalmamaq olmur. 70 il bir insan ömrü üçün, sadəcə, rəqəmlərin cəmi deyil. Bu, zamanın o amansız dəyirmanında öz mənliyini, insani keyfiyyətlərini üyütməyə qoymayan, hər zaman dik və məğrur qalan xarakterin möhtəşəm zəfəridir. Simran müəllim hüquqşünas soyuqqanlılığı ilə dost səmimiyyətini elə gözəl birləşdirir ki, onunla paylaşılan bir fincan çay, edilən bir söhbət insana həyatın hələ də gözəl, ədalətli və etibarlı olduğunu xatırladır.
Belə yerdə gözəl deyiblər: “Zaman hər şeyi toz-torpağa qatıb aparar, amma təmiz adı, səmimi bir dostun buraxdığı o xoş təbəssümü gizlətməyə qəbirstanlıqların da, tarixin də gücü çatmaz”. Simran Həsənov da dostlarının xatirələrində, qanunun və dostluğun keşiyində hər zaman sözünə, özünə arxalanmaq mümkün olan bütöv bir insan kimi qalıb və qalacaq. Çünki onun daxilindəki mayak hər zaman eyni ulu mənbədən - təmiz mənəviyyatdan, tərəzi dürüstlüyündən və insana olan sonsuz hörmətdən bəhrələnir.



Dünyanı gəzdikcə, Yerin gecəsindən gündüzünə addadıqca, tarixin dərin qatlarında millətin ruhunu, kökünü aradıqca bircə həqiqətə agah olmuşam: milləti yaşadan onun torpağı qədər o torpağın üstündə ucalan mənəviyyat qalalarıdır. Bu qalalar daşdan, kərpicdən hörülmür; onlar insan ömründən, insan ləyaqətindən ucaldılır. Ulu Qafqazın ətəklərində, Şərqlə Qərbin, imanla elmin qovuşduğu bu doğma Azərbaycanda əsrlər boyu inancımızın, tolerantlığımızın və milli bütövlüyümüzün keşikçisi olan ulu təsisat var: bu idarə, sadəcə, dini bir mərkəz deyil, tarixin çətin sınaqlarından, tufanlarından keçib gələn mənəviyyat divanımızdır.
Həmin bu mənəviyyat qalasının idarəçilik yükünü, onun səssiz, fədakar nizamını çiynində daşıyan bir şəxsiyyət var: aparat rəhbəri
millət sevdalısı olan bir şair qəlbi ilə bu ömrə baxanda mən, sadəcə, bir məmur portreti görmürəm. Burada qanunla imanın, hüquqla mənəviyyatın elə bir bütöv vəhdətini görürəm ki, bu xislət millətimizin daxili saflığının aynasıdır. Həyatını dini qaydaların nizamlanmasına, dini qurumların mülki-hüquqi statusunun elmi əsaslarla tədqiqinə həsr edən bu insan, əslində, dövlətçilik tariximizin mənəvi sərhədlərini qoruyan keşikçilərdəndir. Bu insan hamımızın fəxri, özümüzə sirdaş, həmdəm saydığımız, çətin günlərimizin dayağı hesab etdiyimiz Simran Həsənovdur.



Keşməkeşli dünyamızda hər şey sınaqdan keçir. Millətlər də, fərdlər də imperiyaların çöküşündən, quruluşların dəyişməsindən, zamanın amansız gərdişindən keçərək formalaşır. Biz bu torpaqlarda azadlıq davası aparanda, Azərbaycan adını dünyaya yaymaq üçün fəryad edəndə qanunlarımızın da sarsılmaz, mənəviyyatımızın da bütöv olmasını arzulayırdıq. Simran Həsənov məhz o müqəddəs vəhdəti öz fəaliyyətində gerçəkləşdirən ziyalılardandır. O, hüquqşünasdır – soyuq maddələrin, sərt qanunların dilini bilir. Amma o, həm də mənəviyyat ocağının aparat rəhbəridir. Bu o deməkdir ki, onun masası üzərində quru qanun kitabları ilə yanaşı, insan amili, vicdan tərəzisi və Tanrı qorxusu dayanıb.
Simran müəllim Azərbaycanda tolerantlıq və multikulturalizm mühitinin beynəlxalq miqyasda təbliğində, müxtəlif dini icmaların dinc yanaşı yaşamasının qanunvericilik bazasının təmin edilməsində əvəzolunmaz xidmətlər göstərib. Onun rəhbərlik etdiyi aparat, Şeyxülislam Allahşükür Paşazadənin rəhbərliyi altında İslam dünyasında məzhəbçilik ayrı-seçkiliyinə, radikalizmə qarşı sipər çəkən mühüm bir mexanizmdir.
Jurnalist gözü ilə baxanda görürım ki, bəzi adamlar vəzifəyə gəlir və o kürsüdən güc alırlar. Amma Simran Həsənov oturduğu o məsuliyyətli kürsüyə öz elmi səviyyəsini, hüquqi təfəkkürünü və ən əsası, insanı xislətini gətirərək onu ucaldıb. Onun dilindən heç vaxt təfriqə, bölücülük sözü çıxmadı. O, hər bir beynəlxalq görüşdə, xarici qonaqların qarşısında Azərbaycanın dözümlülük mədəniyyətini, millətimizin bəşəri sevgisini böyük qürurla təqdim edib.



Mən həmişə yazılarımda, çıxışlarımda bir fikri vurğulamışam: Ziyalı o adamdır ki, onun millət dərdi olsun, o, xalqın ağrısı ilə nəfəs alsın. S.Həsənovun ömür cığırına nəzər salanda onun daxilindəki o səssiz, amma gur yanan millət sevdasını hiss etməmək mümkün deyil. Bu neçə ildə müşahidə aparmışam, Simran müəllimin müsbət xarakterini göstərən bütün vərdişlərinə heyran qalmışam, sadəliyinin, təvazökarlığının, mənəvi dünyasının təmizliyini görmüşəm. Tədbirlərdə həmişə öz yerini, sözünü bilən şəxs kimi yaddaşıma həkk edilib.
Bir tərəfdən dövlətçilik prinsiplərinə sadiqlik, digər tərəfdən milli-mənəvi dəyərlərin keşiyində durmaq - bu iki ağır yükü eyni çiyində daşımaq və tam ləyaqətlə, ləkəsiz şəkildə bu yolu yürümək hər adama nəsib olan xoşbəxtlik deyil.
O, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin daxili nizamını qoruyarkən, eyni zamanda elmi araşdırmalarını davam etdirib, hüquq elmləri doktoru zirvəsinə yüksəlib. Bu, gənc nəslə, dindarlara və ziyalılara bütöv bir örnəkdir. Elm hər zaman imanın işığı ilə birləşəndə insanlığı xilas edir. Simran müəllim də elmi yaradıcılığı ilə din-dövlət münasibətlərinin mülki-hüquqi aspektlərini araşdıraraq mətbuatımızın və elmimizin tarixinə dəyərli imzalar atıb.
Dostları, həmkarları və onu tanıyanlar yaxşı bilirlər ki, Simran Həsənovun qapısı hər zaman ehtiyacı olanın, dərdini söyləyənin üzünə açıqdır. O, rəsmi sənədlərin sərtliyini öz mülayim, müdrik təbəssümü və insanpərvərliyi ilə yumşaltmağı bacarır. Onun sədaqəti, sadəcə, işinə deyil, bu torpağa, bu dövlətə və mənəvi liderinə olan sarsılmaz vəfasıdır.



Bu xatirə yazısı, onun bu millət və din naminə çəkdiyi zəhmətlərin, göstərdiyi fədakarlıqların kiçik bədii etirafıdır. Arzu edirik ki, onun qələmi də, inanc tərəzisi də hər zaman düzlüyün və haqqın tərəfində vursun. Ömür kitabının növbəti səhifələri xalqımıza, dövlətimizə və müqəddəs dinimizə xidmət yolunda ancaq zəfərlərlə, cansağlığı və mənəvi hüzurla yazılsın! Ulu Tanrı bu müqəddəs yolda hər zaman onun dayağı olsun!
Simran Seyfəddin oğlu Həsənov Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin fədakar rəhbəri və millət sevdalısı kimi, ömrünü dövlətçilik və mənəvi dəyərlərin qorunmasına həsr edib. 70 illiyinə həsr etdiyim bu yazı onun hüquqşünaslıq fəaliyyətini mənəviyyatla birləşdirən sadiq bir ziyalının ləyaqətli ömür yolunu əks etdirir. Və sonda Simran müəllimə möhkəm cansağlığı, gümrahlıq, ailə səadəti, nəvə-nəticə toyu və sadiq ziyalı ömrünü sonadək ləyaqətlə yaşamağı arzu edirəm.

İMANLA HÜQUQUN VƏHDƏTİ: SİMRAN HƏSƏNOV

Ulu Niyalımın dumanı, qarı,
Ruhun məbədində bir nizam tapdı.
İmanın, inancın sadiq memarı,
Haqqın tərəzisin mülkdə ucaltdı.

Simran Seyfəddin oğlu – ulu kök,
Ziyalı ömrünə ucalıq qatdı.
Çiynində daşıdığı o müqəddəs yük,
Xalqın vicdanını göyə ucaltdı.

Hüququn sərtliyi, qanun sədası,
Mülayim, nurlu bir qəlblə qovuşdu.
Aparat rəhbəri – millət sevdası,
Hər çətin sınaqda haqqla vuruşdu.

70 il yaşadı ləyaqət, ismət,
Ləkəsiz bir adla gəldi bu yaşa.
Ulu Tanrı bəxş etdi elə bir qismət,
Birləşdi bu ömür ulu Şeyxlə baş-başa.

Qələmi sarsılmaz, qəlbi bir mayak,
Dövlətin, millətin dayaq yeridir.
Dostluğun önündə hər zaman oyaq,
Ədalət mülkünün bütöv əridir.

Daşdəmir ƏJDƏROĞLU