Dünyanın bir çox ölkəsində yaşlı insanların sayı getdikcə artır. İnsanların ömür uzunluğu artsa da, bununla yanaşı yaşlanma ilə əlaqəli xəstəliklərin də sayı çoxalır.

Alimlər hesab edirlər ki, müasir elmi yanaşmalar yaşlanma prosesini tam dayandırmasa da, onu ləngitməyə və yaşlı insanların həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər.

Yaşlanmanın səbəbləri təkcə zaman deyil

Təkamül genetikləri yüz minlərlə insanın məlumatlarını əhatə edən geniş genetik bazaları təhlil edərək ötən əsrin ortalarında irəli sürülən bir nəzəriyyəni araşdırıblar. Bu nəzəriyyə "təbii seçmənin kölgəsi" adlanır.

Nəzəriyyəyə görə, təbii seçmə əsasən insanın nəsil artırmaq qabiliyyətinə təsir edən xüsusiyyətlər üzərində işləyir. Başqa sözlə, gənc yaşlarda çoxalma şansını artıran xüsusiyyətlər təkamül baxımından daha güclü şəkildə qorunur.

Niyə yaşlandıqca orqanizm zəifləyir?

Alimlər bildirirlər ki, insan yaşa dolduqca təbii seçmənin təsiri zəifləyir. Buna görə də reproduktiv dövrdən sonra ortaya çıxan bəzi zərərli genetik dəyişikliklər nəsillər boyu qalmağa davam edə bilir.

Bu səbəbdən yaşlanma prosesi təkamül baxımından ciddi seçmə təzyiqinə məruz qalmır. Çünki həmin dövrdə insanın nəsil artırmaq qabiliyyəti artıq əvvəlki qədər əhəmiyyət daşımır.

Bəzi genlər gənclikdə faydalı, qocalıqda isə zərərli ola bilər

Tədqiqat müəlliflərinin sözlərinə görə, bəzi genlər gənc yaşlarda fayda versə də, sonrakı dövrdə ciddi sağlamlıq problemlərinin yaranmasına səbəb ola bilər. Məsələn, müəyyən gen gənclik dövründə insanın sağlam övlad sahibi olmasına kömək edə bilər. Lakin eyni gen yaşlılıqda ağır xəstəliklərin inkişaf riskini artıra bilər.

Təkamül baxımından belə genlər yenə də qorunub saxlanılır, çünki onların gənclikdə verdiyi üstünlük daha vacib hesab olunur.

Araşdırma nəyi təsdiqlədi?

Alimlər müəyyən ediblər ki, insanların ömür uzunluğu artsa da, yaşlılıq dövründə sağlamlıq problemlərinin daha çox müşahidə olunmasının səbəblərindən biri məhz təkamül mexanizmlərinin yaratdığı bu məhdudiyyətlərdir.

Araşdırmanın nəticələri göstərir ki, yaşlanmanı təkamül baxımından öyrənmək gələcəkdə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına kömək edə bilər.

Gələcəkdə yaşlanmanı ləngitmək mümkün ola bilər

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, yaşlanma prosesinin molekulyar və genetik mexanizmlərinin daha dərindən öyrənilməsi insanlara təkcə daha uzun deyil, həm də daha sağlam ömür yaşamaq imkanı yarada bilər. Onların fikrincə, gələcəkdə "təbii seçmənin kölgəsi" adlandırılan bu təsirin nəticələrini qismən zəiflədən yeni tibbi üsulların hazırlanması mümkündür.

Alimlər vurğulayırlar ki, eyni yaşda olan insanların fərqli görünməsi və fərqli sağlamlıq vəziyyətinə malik olması da məhz genetik xüsusiyyətlər, həyat tərzi və yaşlanma mexanizmlərinin birgə təsiri ilə izah olunur. Buna görə də təqvim yaşı hər zaman orqanizmin bioloji yaşını tam əks etdirmir.