Diqqətsizlik ilk baxışda sadə, zərərsiz və fərdi bir hal kimi görünə bilər, lakin mahiyyətinə vardıqda onun cəmiyyət miqyasında böyüyən, kök atan və sonda ədalətsizliyə çevrilən təhlükəli bir xəstəlik olduğu aydın görünür. Diqqət insanın həm insana, həm əməyə, həm də dəyərə yönəlmiş vicdanlı baxışıdır və bu baxış itən yerdə ədalət də öz dayağını itirir. Çünki ədalət yalnız qanunla, qayda ilə yox, həm də görmək, dərk etmək və etiraf etmək mədəniyyəti ilə yaşayır. Diqqətsizlik hökm sürən mühitdə zəhmət görünməz olur, fədakarlıq səssizcə unudulur, haqq isə səs çıxarmadığı üçün tapdanır. İnsanlar çox vaxt haqsızlığı qəsdən deyil, məhz baxmadıqları, dinləmədikləri, düşünmədikləri üçün törədirlər və bu cür ədalətsizlik ən ağrılı formaya malik olur, çünki onun arxasında nə açıq düşmənçilik, nə də birbaşa niyyət dayanır, sadəcə laqeydlik dayanır. Laqeydlik isə məsuliyyətsizliyin ən rahat pərdəsidir.

Diqqətsiz cəmiyyətlərdə səsli olan haqlı sayılır, görünən dəyərli qəbul edilir, kölgədə qalan isə sanki mövcud deyilmiş kimi silinir. Beləliklə, diqqətsizlik təkcə fərdi münasibətləri zədələmir, sistemli ədalətsizliklər yaradır, çünki qərarlar natamam müşahidələrə, qiymətləndirmələr isə səthi təəssüratlara əsaslanır. Bu mühitdə istedad tanınmır, zəhmət mükafatlandırılmır, sədaqət dəyərsizləşir, əvəzində isə uyğunlaşanlar, susanlar və axına qarşı çıxmayanlar irəli çəkilir. Diqqətsizlikdən doğan ədalətsizlik zamanla normaya çevrilir və insanlar buna etiraz etmədikcə onu təbii qəbul etməyə başlayırlar. Ən təhlükəli məqam da elə budur, haqsızlığın şok yaratmaması, vicdanı silkələməməsi, gündəlik həyatın adi bir detalına çevrilməsidir. Bu zaman insan özü də fərqinə varmadan ədalətsizliyin bir hissəsinə çevrilir, çünki görmədiyi haqsızlığa susmaqla onu təsdiqləmiş olur. Halbuki diqqət bir seçimdir və bu seçim insanın mənəvi səviyyəsini müəyyənləşdirir. Kimə baxdığımız, kimi dinlədiyimiz, nəyi görməzlikdən gəldiyimiz bizim ədalət anlayışımızın aynasıdır. Nəticə olaraq demək olar ki, ədalətsizlik hər zaman qəsddən doğmur, çox vaxt diqqətsizlikdən doğur və bu səbəbdən onunla mübarizə yalnız qanunlarla deyil, baxışla, düşüncə ilə, vicdanla aparılmalıdır, çünki diqqət bərpa olunmadan ədalət bərpa olunmur və diqqətsiz qalan hər dəyər gec-tez haqsızlığın qurbanına çevrilir.
✍ Sevil Azadqızı
Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi.
Filoloq. Ədəbi təhlil-tənqidçi. Yazar-publisist.
23.01.2026